Bulgaristan'ın orta kesiminde yer alan Filibe şehrinin merkezinde konumlanan ve geçmişi Sultan I. Murad dönemine uzanan Cuma Camii, yaklaşık 6 asırlık tarihiyle Osmanlı dönemi mirasını bugüne taşıyan önemli yapılardan biri olarak dikkat çekiyor.
Roma döneminden kalan Antik Stadyum'un hemen yanında inşa edilen cami, Filibe'nin farklı medeniyetlere ait tarihi yapıların bir arada bulunduğu kent dokusunun belirleyici unsurlarından birini oluşturuyor. Hüdavendigar Camisi adıyla da bilinen yapı, erken Osmanlı döneminin çok kubbeli ulu cami mimarisinin Balkanlar'daki önemli örnekleri arasında yer alıyor.
MİMARİ DETAYLARIYLA ÖN ÇIKIYOR
Yapı hakkında bilgi veren Filibe Bölge Müftüsü Ekrem Hodzhev, caminin Sultan I. Murad döneminde inşa edildiğini ve tarihinin 1363 yılına kadar uzandığını belirtti. Hodzhev, Cuma Camii'nin Bulgaristan'daki erken Osmanlı mimarisinin önemli örneklerinden biri olduğunu vurgulayarak, 9 kubbeli mimarisiyle sonraki dönemlerde inşa edilen camilerden ayrıştığını kaydetti.
Caminin mimari özelliklerine ilişkin şu detayları aktardı:
- İnşasında kesme taş ve tuğlanın birlikte kullanıldığı
- Yaklaşık 30 metreye 40 metre ölçülerinde olduğu
- Aynı anda yaklaşık 1500 kişinin ibadet edebileceği kapasiteye sahip olduğu
- Mihrabın sol tarafında yer alan hünkar mahfilinin, Osmanlı camilerinde nadir görülen mimari unsurlardan biri olduğu
Hodzhev, caminin tarih boyunca çeşitli restorasyonlardan geçtiğini anlatarak yapının günümüze ulaşmasında onarım çalışmalarının önemli rol oynadığını ifade etti. 2008 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen son restorasyonda özellikle kubbeler ve yapının belirli bölümleri onarılmış.
FİLİBELİLERİN BULUŞMA NOKTASI: "CUMAYATA"
Merkezdeki konumu nedeniyle caminin şehrin doğal buluşma noktası olduğunu söyleyen Hodzhev, Filibelilerin kent merkezini tarif ederken "Cumayata" ifadesini kullandığını belirtti. Yapı, Osmanlı döneminin ardından da ibadete açık kalmış ve burada dini hayat kesintisiz biçimde devam etmiş.
Yabancı turistlerin de yoğun ilgi gösterdiği camiyi gün içerisinde yüzlerce kişi ziyaret ediyor. Hodzhev, cuma ve bayram namazlarında ciddi bir yoğunluk yaşandığını, cuma günlerinde yaklaşık 500-600 kişinin camide ibadet ettiğini aktardı.
Filibe'de bugün ibadete açık toplam 3 cami bulunuyor:
- Cuma Camii – en eski yapı
- İmaret Camii
- Taşköprü Camii
Hodzhev, camilerde dini eğitim faaliyetlerinin de sürdüğünü belirterek, yaz döneminde çocuklara yönelik Kur'an-ı Kerim kursları düzenlendiğini, kış aylarında ise sohbet ve dini eğitim programlarının gerçekleştirildiğini kaydetti. Çocukların dini eğitim süreçlerine ailelerinin de katıldığını ifade eden Hodzhev, bu programların toplumun farklı yaş gruplarını bir araya getirdiğini dile getirdi.
