Çanakkale'nin Çan ilçesinde yer alan ve tarihi 86 bin yıl öncesine kadar uzanan İnkaya Mağarası, yürütülen çalışmalarda çarpıcı bir keşfe sahne oldu. Mağara içinde yapılan tespitlerde 130 metre uzunluğunda ve 30 metre genişliğinde devasa bir çakmaktaşı kütlesi ortaya çıkarıldı. Uzmanlar, bu keşfin dünyadaki nadir örneklerden biri olduğunu belirtiyor.
Çan ilçesine bağlı Bahadırlı Köyü sınırlarında bulunan İnkaya Mağarası, ilk kez 2016 yılında Ankara Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen 'Muğla ve Çanakkale İlleri Yüzey Araştırması' sırasında tespit edilmişti.
Anadolu ile Balkanlar arasındaki göçlere ışık tutuyor
Mağara, Anadolu ile Balkanlar arasında Paleolitik Çağ insanlarının olası karşılıklı göçlerine ışık tutma potansiyeli taşıyor. 2017-2020 yılları arasında Çanakkale Troya Müze Müdürlüğü önderliğinde uluslararası bir ekiple dönemin koşullarına uygun kazı çalışmaları gerçekleştirilmişti.
2021 yılından itibaren ise kazının statüsü Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı olarak değiştirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izin ve maddi destekleriyle, Ankara Üniversitesi, Çanakkale Valiliği ve özel sektör temsilcilerinin katkılarıyla kazı çalışmaları halen devam ediyor.
Termal dronlarla devasa kütlenin sınırları belirlendi
Bu yıl mağara içinde termal dronlarla gerçekleştirilen analizlerde çakmaktaşı kütlesinin tam boyutları ortaya çıkarıldı. Kazı alanını yöneten Prof. Dr. İsmail Özer, alanın yoğun bitki örtüsüyle kaplı olduğunu ve kayalık sınırlarını tespit etmek için termal dronlarla toprak altındaki 1-2 metrelik ısı farklılıklarına baktıklarını ifade etti. Yaptıkları ölçümler, kayalıkların en az 130 metre uzunluğunda ve yaklaşık 30 metre genişliğinde bir kütle oluşturduğunu gösteriyor.
"Müsrifçe terk ettiklerini görüyoruz"
Prof. Dr. Özer, devasa çakmaktaşı kütlesinin önemine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
- Bu çakmaktaşı kütlesi dünyadaki nadir örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
- Paleolitik Çağ insanları mağara kayalıklarını doğrudan ham madde kaynağı olarak kullanıyordu.
- Kayalıklardan parçalar kopararak ihtiyaç duydukları hammaddeleri hiçbir efor sarf etmeden üretiyorlardı.
- Ham madde bol olduğu için bazen birkaç kilo büyüklüğündeki çekirdeklerin üzerinden tek bir çıkarım yapılarak terk edildiğini bile görebildiklerini söyledi.
Normal Neandertal davranışlarında hammaddeler genellikle çok uzak mesafelerden getirildiği için taş aletler son parçasına kadar özenle kullanılırdı. Ancak İnkaya'da mağara kayalıkları ana ham madde kaynağı olduğu için bu durum tam tersine dönüyor.
Jeotermal kaynaklar yaşam alanını cazip hale getiriyordu
Dönem insanlarının mağarayı tercih etme nedenlerinden birinin jeotermal kaynaklar olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özer, şu açıklamaları yaptı:
O dönemde mağaranın yakınında bir jeotermal sıcak su kaynağı bulunuyordu. Bu kaynak, mikroorganizmaların çoğalabileceği ve organik kalıntıları tüketebileceği bir ortam sağlıyordu. Bir yandan insanlara mikro klima etkisi yaratarak buzul dönemi için eşsiz bir yaşam alanı sunuyordu, diğer yandan organik kalıntıların çürümesine de yol açıyordu.
10. sezon ve monograf çalışması
Mağaradaki kazı çalışmaları 10'uncu sezonuna ulaştı. Prof. Dr. Özer, bu yıl sonunda önemli bir monograf çalışması yapmayı planladıklarını belirtti. Kılavuzun ilk yılından itibaren tüm bulgular ve daha önce 7 yıl süren yüzey araştırmalarının sonuçları bir araya getirilerek genel bir değerlendirme hazırlanacak. Çalışmanın önümüzdeki yıl içinde yayımlanması bekleniyor.
