Çernobil Faciasında Kontrol Odasından Çıkarılan Tek Kişi Hayatta Kaldı: 40 Yıl Sonra Her Şeyi Anlattı

1986 yılında Sovyetler Birliği'nin Pripyat yakınlarındaki Çernobil Nükleer Santrali'nde meydana gelen facia, tarihin en büyük nükleer felaketlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Aradan geçen 40 yılın ardından, o kader gecesinde 4 numaralı reaktörün kontrol odasında bulunan ve patlamadan sağ kurtulan mühendis Igor Kirschenbaum, yıllarca sürdürdüğü sessizliğini bozdu.

28 yaşındaki Kirschenbaum, 26 Nisan 1986 gecesi türbin kontrol mühendisi olarak görev yapıyordu. Görevi, santralin türbin jeneratörlerinin kontrolünü sağlamaktı. O gece gerçekleştirilen güvenlik deneyinde ise 8 numaralı turbojeneratörün şebekeden ayrılması ve dönüşünün yavaşlatılması işlemini yürütüyordu.

Deneyin Ayrıntıları Önceden Bildirilmedi

Kirschenbaum, 2026 yılında yayımlanan "Disaster: The Chernobyl Meltdown" belgeselinde o geceyi detaylarıyla anlattı. Kontrol odasındaki yerinin jeneratör kontrol konsolunun sağ tarafında olduğunu belirten mühendis, deneyin ayrıntılarının kendisine önceden bildirilmediğini, vardiya başladıktan sonra ne yapılacağının anlatıldığını söyledi.

26 Nisan gecesi saat 01.23'te meydana gelen patlama sırasında kontrol odasında olan Kirschenbaum, o anları şöyle aktardı:

• Önce şiddetli bir gürültü duyulduğunu
• Kontrol odasının ışıklarının yanıp sönmeye başladığını
• Acil durum aydınlatmalarının devreye girdiğini
• Tavandan kül ve toz döküldüğünü
• Radyasyon uyarı ışıklarının yeşilden kırmızıya döndüğünü
• Reaktör binasının önüne çıktıklarında yapının büyük bölümünün yıkılmış olduğunu gördüklerini

Kontrol Odasından Çıkarıldı, Hayatı Kurtuldu

Çernobil'in en dramatik ayrıntılarından biri, facianın hemen öncesinde kontrol odasında alınan personel kararıydı. 4. ünite vardiya amiri Aleksandr Akimov, Kirschenbaum'u "reaktör bölümünün çalışma düzenine yeterince hakim olmadığını" gerekçesiyle kontrol odasından çıkardı.

Nükleer santralde uzun yıllar görev yapan mühendis Nikolay Karpan'ın 2012'de yayımlanan kitabında bu olay ayrıntılı biçimde anlatılıyor. Karpan, Akimov'un Kirschenbaum'a şu sözlerle odadan ayrılmasını emrettiğini aktarıyor:

"Burada sana ihtiyaç yok, bize yardım edemezsin. Çık buradan."

Bu karar, mühendisin hayatını kurtardı. Çünkü kontrol odasında kalan ve reaktörün durumunu anlamaya çalışan bazı personel çok yüksek dozda radyasyona maruz kaldı. Vardiya amiri Akimov ve genç reaktör operatörü Leonid Toptunov, reaktörü soğutmak amacıyla müdahalede bulundu. İkisi de ağır radyasyon dozuna maruz kaldı ve Mayıs 1986'da hayatını kaybetti.

Facianın ardından sosyal medyada ise "çalışma düzenine hakim olmayan bir kişi kritik bir göreve nasıl getirildi?" sorusu gündeme geldi.

Santralin Tek Yahudi Operatörü

Kirschenbaum'un hikayesini farklı kılan bir diğer önemli detay ise Çernobil operasyon ekibindeki tek Yahudi kişi olması. 2021 yılında yayımlanan bir araştırmada, Kirschenbaum'un facia sırasında operatör ekibindeki tek Yahudi olduğu belirtiliyor.

Bangor Üniversitesi'nde profesör olan Nathan Abrams, konuyu Çernobil'in Yahudi tarihi bağlamında ele alan bir makale kaleme aldı. Abrams, Kirschenbaum'un Sovyetler Birliği'nde antisemitizm nedeniyle kariyerinde engellerle karşılaştığını ifade etti.

Facianın Hemen Ardından İsrail'e Göç Etti

Polonya merkezli bir Çernobil arşivinde yer alan biyografik kayda göre Kirschenbaum, 1986'da patlamanın hemen ardından Sovyetler Birliği'nden İsrail'e göç etti. Bu ani karar, "açılabilecek bir soruşturmadan mı kaçtı?" sorusunu akıllara getirdi.

2026 yılında İsveç devlet televizyonuna konuşan Kirschenbaum, facianın ardından bölgeden ayrılarak yeni bir hayata başladığını doğruladı.

40 Yıl Boyunca Neden Sustu?

Kirschenbaum'un hikayesindeki en dikkat çekici detaylardan biri de neden bu kadar uzun süre sessiz kaldığı. Üç bölümlük "Çernobil: İçeriden Tanıklık" belgeselinde kendisine bu soru soruldu.

Kirschenbaum, patlama gecesinin kendisini derinden etkilediğini ve hala duygusal anlar yaşadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Yeni bir hayata başladım. Geçmişe dönmek istemedim."