Çölün Ortasına 13 Katlı Dev Buzul İnşa Ediyorlar: Motor Gerekmeden 16 Milyon Litre Su Tutulması Hedefleniyor

Hindistan'ın kuzeyindeki yüksek rakımlı soğuk çöl Ladakh'ta, tarımsal sulama döneminde yaşanan kuraklığa karşı dikkat çekici bir çözüm geliştiriliyor. Mühendisler, elektrik veya motor gibi herhangi bir enerji kaynağı kullanmadan çölün ortasında yapay buzul inşa etmeye devam ediyor.

İlkbahardaki ekim döneminde derelerin kuruması ve suyun yalnızca kış aylarında akması, bu benzersiz projenin temel nedeni olarak öne çıkıyor. Hedeflenen yeni buz kütlelerinin 30 ila 40 metre yüksekliğe ulaşması ve yaklaşık 16 milyon litre su tutması planlanıyor.

Kış Suyunu Bahara Aktarma Fikri 1980'lerde Doğdu

Bölgede kışın boşa akan suların depolanması fikri ilk olarak 1980'li yılların sonunda inşaat mühendisi Chewang Norphel tarafından teras tipi düz buz rezervuarlarıyla hayata geçirildi. Ancak bu yapıların geniş yüzey alanı nedeniyle güneşe maruz kalarak erken erimesi, yeni çözümler arayışını beraberinde getirdi.

Koni Şeklindeki 'Buz Stupası' Kavramı Doğdu

Mühendis Sonam Wangchuk, bu sorunu aşmak amacıyla 2013-2014 kışında yaklaşık 3 bin 200 metre rakımda koni biçimli ilk "buz stupası" prototipini kurdu. Adını kubbe formundaki Budist anıtlarından alan bu yapı, yaklaşık 6 metre yüksekliğinde olup 150 bin litre su depolamayı başardı.

Enerji Kullanılmadan Soğuk Hava Donduruyor

Bu yöntemde su, yerçekimi kuvvetiyle yüksek bir noktadan borularla inşa sahasına taşınıyor ve dikey bir borudan havaya püskürtülüyor. Dondurucu gece soğuğunda su damlaları yere inmeden önce donarak koni şeklinde üst üste yığılıyor. Süreç boyunca hiçbir soğutma makinesi kullanılmıyor.

Geometrik yapısı sayesinde donmuş göletlere kıyasla güneşe daha az yüzey sunan koni formundaki buz kütlesi, hacmine oranla erimeyi önemli ölçüde geciktiriyor. Matematiksel hesaplamalara göre koninin yüksekliği iki katına çıktığında:

• Yüzey alanı 4 kat artıyor
• Hacim ise 8 kat büyüyor

13 Katlı Bina Boyutunda Buzul Hedefi

Projeyi yürüten ekip, yeni stupaların 13 katlı bir binaya eşdeğer 40 metre yüksekliğe ulaşmasını ve prototipin yaklaşık 107 katı hacme erişmesini hedefliyor. Ancak bu ölçekteki bir yapı, su fıskiyesinin çok daha yukarıya çıkabilmesi için güçlü bir su basıncı ve yüksek debi gerektiriyor.

Bilimsel Veri ve Ölçekleme Tartışmaları Sürüyor

Öte yandan bölgede incelemelerde bulunan araştırmacılar, önemli bir noktaya dikkat çekiyor:

• Koni biçimli stupalar ile teras tipi buzullar arasındaki su verimliliğini doğrudan kıyaslayan yeterli bilimsel ölçüm bulunmuyor.
• Prototipin ardından inşa edilen yapıların hedeflenen 30-40 metre seviyelerine fiilen ulaşıp ulaşmadığı bağımsız verilerle henüz doğrulanmış değil.

Buna rağmen proje, iklim değişikliği ve kuraklıkla mücadelede enerji tüketimi gerektirmeyen ve doğal soğuk hava koşullarını kullanan yaratıcı bir mühendislik yaklaşımı olarak dikkat çekmeye devam ediyor.