Dünyada tek örnek: Doğuştan engelli caretta DOA'nın yaşam mücadelesi

Antalya'da doğuştan arka yüzgeci bulunmayan ve 'DOA' adı verilen caretta caretta, uydu takip cihazı takılarak temmuz ayında Belek sahilinden denize bırakıldı. Dünyada bilinen ilk ve tek örnek olarak anbean izlenen kaplumbağa, denizde yaşam savaşı veriyor.

Akdeniz'in en büyük caretta caretta yuvalama alanlarından biri olan Antalya'nın Belek kumsalında, 32 yıldır süren deniz kaplumbağalarını koruma çalışmalarında bilim dünyası için dikkat çekici bir gelişme yaşandı.

Boğazkent kumsalında yumurtlamak için karaya çıkan yetişkin bir caretta carettanın arka yüzgeçlerinden birinin bulunmadığı fark edildi. Yapılan veteriner muayenesi ve röntgen incelemesi sonucunda kaplumbağanın yüzgecini sonradan kaybetmediği, böyle dünyaya geldiği belirlendi.

Uydu takibi başlatıldı

DOA'ya uydu izleme cihazı takılarak denizdeki hareketlerinin ve göç davranışlarının bilimsel olarak takip edilmesine karar verildi. 25 Temmuz'da denize bırakılan kaplumbağanın hareketleri uydu üzerinden izlenmeye başlandı.

Uydu verilerine göre DOA, Kıbrıs'ın güneyinden Doğu Akdeniz'e yöneldi ve Lübnan kıyılarına ulaştı. Son konumunun Belek'e kuş uçuşu uzaklığı ise 541 kilometre olarak belirlendi. Kaplumbağanın göç ve kışlama davranışları izlemeye devam ediyor.

Dünyada bilinen tek örnek

Kaplumbağanın durumu hakkında bilgi veren uzmanlar, doğuştan uzuv gelişmemesi durumunun 'ameli' olarak tanımlandığını belirtti. DOA'nın bu özelliğe sahip olup uydu izleme cihazıyla takip edilen dünyada bilinen tek deniz kaplumbağası olduğu vurgulandı.

Doğada başka ameli bireylerin de bulunma ihtimali olabileceği, ancak bunların bilimsel olarak raporlanmış örneklerinin bilinmediği ifade edildi.

Yuvayı açamadı, yumurtalarını yüzeye bıraktı

DOA'nın yuva açmaya çalışırken görüldüğü, ancak iki arka üyesiyle yuva açabilen kaplumbağaların aksine bunu tam anlamıyla yapamadığı belirtildi. Kaplumbağanın yuva çukurunu yalnızca 10-15 santim kadar açabildiği, normalde bu derinliğin 50 santim civarında olması gerektiği bildirildi.

Yuva açamayan DOA, döllenmiş yumurtalarını yüzeye yakın bir noktaya bıraktı. Bu yumurtalar ise koruma ekipleri tarafından uygun derinlikte hazırlanan yuvaya yerleştirilerek korumaya alındı.

Hayatta kalması inanılmaz bir şey

DOA'nın bugüne kadar hayatta kalması ve üreme yaşına ulaşmasının çok önemli olduğu belirtildi. Deniz kaplumbağalarında yuvalama ve denizdeki hareketlerde arka ayakların kritik önem taşıdığı ifade edildi. DOA'nın bu engeline rağmen yuvadan çıkabilmesi, yıllarca sahillere gelip yumurtlayabilmesi inanılmaz bir hikaye olarak nitelendirildi.

Kaplumbağanın en az 20 yaşına geldiği, çiftleştiği ve yuvalamaya çıktığı da kaydedildi.

Diğer caretalarla karşılaştırılacak

Uydu verilerinin ayrıntılı analizlerinin henüz tamamlanmadığı, doğuştan arka yüzgeci bulunmayan bu kaplumbağanın hareketlerinin diğer bireylerle karşılaştırılacağı bildirildi.

Yapılacak karşılaştırmada şu kriterler değerlendirilecek:

• Günlük aktivite süreleri ile diğer kaplumbağaların kıyaslanması
• Günlük kat edilen mesafelerin karşılaştırılması
• Hız ve göç rotasının düzenliliğinin incelenmesi

Şu ana kadar yapılan gözlemlerde göç rotasının oldukça düzenli olduğu, aktivite bazında bir sıkıntı görünmediği ifade edildi. Analizler tamamlandığında DOA'nın diğer kaplumbağalardan herhangi bir eksiği olup olmadığının netleşmesi bekleniyor.