GS Store paylaşımı sonrası Türkiye neden "sarı torba"yı konuşuyor?

Galatasaray'ın Amed Sportif Faaliyetler'i (Amedspor) 4-3 mağlup ettiği karşılaşmanın ardından sosyal medyada başlayan tartışma, zamanla ülke çapında geniş bir gündem haline dönüştü. Olayın merkezinde Galatasaray'ın lisanslı ürün mağazası GS Store'un X hesabında paylaştığı özel bir forma tanıtım videosu bulunuyor.

Gerginlik, futbolcu Barış Alper Yılmaz için hazırlanan özel formanın tanıtım videosunun paylaşılmasıyla başladı. Videoda kullanılan altın renkli ambalaj görseli, pek çok kullanıcı tarafından "sarı torba"ya benzetildi. Paylaşımda yer alan "invincible" (yenilmez) ifadesi de tepkilere yol açtı. Galatasaray'ın resmî X hesabı da söz konusu paylaşımı bir insan figürüyle alıntılayarak tartışmayı daha da büyüttü.

GS Store'dan açıklama

GS Store, konuya ilişkin yayımladığı açıklamada "Futbolcumuz Barış Alper Yılmaz'a özel olarak hazırlanan formanın tanıtım videosunda kullanılan altın renkli pelur kâğıt görselinin farklı şekillerde yorumlanmasını üzüntüyle takip etmekteyiz. Söz konusu görsel, yalnızca ürünün özel ambalaj tasarımının bir parçası olup bunun dışında herhangi bir anlam veya mesaj taşımamaktadır" ifadelerine yer verdi. Paylaşımın ardından içerik hesaptan kaldırıldı.

Amedspor Başkanı Nahit Eren ise paylaşımın silinmesinin yeterli olmadığını belirterek Galatasaray yönetimini sorumlular hakkında işlem başlatmaya ve özür dilemeye çağırdı. Eren, "Bu paylaşımın hangi amaçla ve kimlerin sorumluluğunda yapıldığını kamuoyuna açıklamaya, sorumlular hakkında gerekli işlemleri başlatmaya ve özür dilemeye davet ediyoruz. Bu vahim tutumun üzeri 'forma tanıtımı' gerekçesiyle örtülemez" dedi.

"Sarı torba" neyi simgeliyor?

"Sarı torba" sembolünün tartışması aslında bu maçla sınırlı değil. Daha önce de Amedspor'un deplasman maçlarında çatışma yıllarını hatırlatan sembollerin kullanılması gündeme gelmişti.

• 24 Ağustos'ta Kocaelispor ile oynanan maçta, Kocaelisporlu bazı taraftarlar Amedspor taraftarlarının bulunduğu tribüne doğru sarı torbalar sallamıştı. Olayla ilgili gözaltına alınan beş taraftara ev hapsi kararı verilmişti.
• 5 Mart 2023'te Bursaspor-Amedspor karşılaşmasında da ev sahibi tribünlerinde "Beyaz Toros" ve kamuoyunda "Yeşil" kod adıyla bilinen Mahmut Yıldırım'ın görsellerinin yer aldığı pankartlar açılmıştı.

"Sarı torba" sembolü, güvenlik operasyonlarında öldürülen PKK üyelerinin cenazelerinin taşınmasında kullanılan ceset torbalarıyla ilişkilendiriliyor. Kürt toplumsal hafızasında bu kavram, yalnızca bir cenaze torbasını değil aynı zamanda ölüm, kayıplar ve şiddet deneyimlerini de simgeliyor. Bu nedenle "sarı torba" imgesi, 1990'lı yıllarda yaşanan zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetlerle ilişkilendirilen "Beyaz Toros" sembolüyle birlikte anılıyor.

15 barodan ortak açıklama

Diyarbakır Barosu'nun da aralarında bulunduğu 15 baro yönetimi, Galatasaray'ın paylaşımına tepki gösteren ortak bir açıklama yayımladı. "Bölge Barolarından Ortak Açıklama" başlığıyla yayımlanan metinde, paylaşımın toplumun hafızasında derin izler bırakan acıları ve hassasiyetleri yeniden gündeme getirdiği belirtildi.

Ortak açıklamada "Sarı torba imgesi, taşıdığı tarihsel ve toplumsal anlam itibarıyla sıradan bir görsel olarak değerlendirilemez" denildi. Spor rekabeti içerisinde bu sembolün kullanılmasının geçmişte yaşanan acıların ve toplumsal travmaların hafife alınması sonucunu doğurabileceği ifade edildi. Sporun ayrıştırmanın değil bir arada yaşamanın, nefretin değil karşılıklı saygının alanı olması gerektiği vurgulandı. Barolar ayrıca paylaşımın hazırlanması ve yayımlanmasında sorumluluğu bulunanlar hakkında hukuki girişimlerde bulunacaklarını duyurdu.

Uzman görüşü: Kürt karşıtı tutumların tetiklemesi

Kürt Çalışmaları Merkezi Direktörü Reha Ruhavioğlu, tartışmanın arka planında Kürt karşıtı tutumların bulunduğunu belirtti. Ruhavioğlu, "Süreç karşıtı olarak görünen ama süreç olmasa da Kürt karşıtı olan gruplar var" diyerek Kürtlükle bağlantılı, görünür, başarılı ve kendisini iyi temsil eden aktörlere yönelik ırkçı saldırılar yaşandığını ifade etti.

Ruhavioğlu, Amedspor'un başarısının da bu tutumları tetiklediğini söyleyerek "Bugün de Amedspor'un başarısına karşı bu tetikleniyor. Diğer taraf da bu saldırıya karşı tepki gösteriyor" şeklinde konuştu.

Uzman, geçmişte öldürülen PKK üyelerinin cenazelerinin sarı torbalara konularak sergilenmesine dikkat çekerek bu uygulamanın cenazeye ve insan onuruna saygıyı ortadan kaldırdığını belirtti. "Normalde bir insanı öldürürsünüz, kimliği ortadan kalkar ve cenazeye hürmet etmek gerekir. Sarı torba, cesede saygıyı da ortadan kaldırıyor. Sonuçta o kişi birinin akrabası" diyen Ruhavioğlu, sembolün farklı olaylarda yeniden dolaşıma sokulmasının toplumsal tepkileri artırdığını vurguladı.

Ruhavioğlu'na göre Galatasaray'ın paylaşımında yeterli hassasiyetin gösterilmediğini belirtti. Amedspor'un Kürtleri ve Diyarbakır'ı temsil eden, sportif başarısıyla öne çıkan bir kulüp olmasının da tartışmanın arka planında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Amedspor'un başarısından duyulan rahatsızlığın Kürt kamuoyunda da bir tepki yarattığını söyleyen uzman, bu tür olayların normalleşme sürecine zarar verebileceği uyarısında bulundu. Ruhavioğlu, "Amedspor'un normalleşmesinin birçok şeyi yerine oturtması beklenirken normalleşmesinin önüne geçiliyor" dedi.

İstanbul Barosu'ndan 15 baroya yanıt

İstanbul Barosu Başkanlığı, 15 baronun ortak açıklamasına karşı bir karşı açıklama yayımladı. Açıklamada, "sarı torba" imgesinin toplumun bütün kesimlerince üzerinde uzlaşılmış, ortak acıyı temsil eden bir sembol olarak sunulmasına karşı çıkıldı. Sarı renkli her torbaya bu anlamın yüklenmesinin ve konunun bir güç gösterisine dönüştürülmesinin kabul edilemeyeceği belirtildi. Galatasaray'ın gerekli açıklamayı yaptığı da hatırlatıldı.

İstanbul Barosu, ortak açıklamadaki etnik ve bölgesel kimlik vurgularını da eleştirdi. Baroların belirli bir etnik, kültürel veya bölgesel kimliğin temsil makamı olmadığını savunan Baro "Esas olan bölgesel zeminde değil, ulusal zeminde baroların birlikte hareket etmeleridir" ifadelerini kullandı. Açıklamada şehitlerin, gazilerin, terör mağdurlarının ve ailelerinin acılarının da toplumsal hafızada dikkate alınması gerektiği belirtildi.