Parkta, plajda ve durakta sigara yasağı geliyor: Açık alanlara yeni kısıtlamalar gündemde

Açık alanlarda sigara kullanımının yalnızca özel olarak belirlenen bölümlerle sınırlanmasına yönelik kapsamlı bir düzenleme için geri sayım başladı. Sigara kısıtlamalarını ve takviye edici gıdalara yönelik denetimleri içeren kanun teklifinin TBMM'ye sunulması, bütçe görüşmeleri nedeniyle yeni yıla ertelendi. Teklifin ocak-şubat döneminde Meclis gündemine taşınması bekleniyor.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 10 Ekim'de yaptığı açıklamada tütünle mücadeleye ilişkin kanun teklifinin birkaç hafta içerisinde TBMM'ye sunulacağını belirtmişti. Hazırlanan düzenlemeyle sigara yasağının yalnızca kapalı alanlarla sınırlı tutulmaması amaçlanıyor. Ancak açık alanlardaki yeni kısıtlamalar henüz yürürlüğe girmiş değil.

Parklar, plajlar ve kafe teraslarına yeni kısıtlamalar gündemde

Düzenleme hazırlıkları kapsamında Japonya ve Avustralya'daki sigara uygulamaları örnek alınıyor. Japonya'da kimlik kontrolüyle satış yapılması, özel sigara içme noktalarının oluşturulması ve sokaklarda sigara kullanımına yönelik sınırlamalar dikkat çekiyor. Avustralya'da ise açık hava işletmelerinde sigara içilebilen bölümlerin toplam alanın yüzde 50'sini aşamadığı, park, plaj ve toplu taşıma durakları gibi noktalarda da kısıtlamaların uygulandığı belirtiliyor.

Yeni düzenlemenin restoran ve lokantaların açık bölümlerini de kapsaması planlanıyor. Özellikle tente, cam ve benzeri malzemelerle çevrilerek kapalı mekân görünümü kazandırılan alanların bu amaçla kullanılmasının engellenmesi hedefleniyor.

Sigara kullanımının sınırlandırılabileceği başlıca noktalar ise şöyle:

• Çocukların bulunduğu açık alanlar
• Parklar ve plajlar
• Yürüyüş güzergâhları
• Bina girişleri
• Otobüs durakları
• Kafe terasları

Ayrıca elektronik sigara gibi yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerinin de açık alan kısıtlamalarına dahil edilmesi değerlendiriliyor. Pasif içiciliği önlemek amacıyla sigara içilen bölümlerle diğer alanlar arasında belirli bir mesafe bırakılması da seçenekler arasında yer alıyor.

Kamu kurumlarının bahçeleri, üniversite yerleşkeleri, hastaneler, sağlık kuruluşları, spor tesisleri ve eğlence merkezlerinin açık bölümleri de düzenleme kapsamında ele alınıyor. Bu alanlarda sigara içilmesine izin verilecek noktaların özel olarak belirlenmesi öngörülüyor.

Tütün ürünü satışında yaş kontrolü için üç yöntem değerlendiriliyor

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 11 Ekim'de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, öncelikli hedefin yaş doğrulama sistemi aracılığıyla 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışını engellemek olduğunu duyurmuştu. Memişoğlu, kişisel verilerin güvenliğini gözeten ve kolay kullanılabilen elektronik çözümler de dahil olmak üzere farklı yöntemlerin incelendiğini aktarmıştı.

Bakanlığın tütünle mücadele eylem planında, yaş kontrolü tamamlanmadan satış işleminin sonuçlandırılmaması temel ilke olarak belirleniyor. Bu kapsamda üç yöntem üzerinde duruluyor:

1. Yetkilendirilmiş bir uygulama üzerinden QR kodla doğrulama yapılması
2. Çipli kimlik kartlarından yararlanılması
3. Kasada yaş kontrolü tamamlanmadan ödeme ve satış işleminin ilerlememesi

Sistemin teknik altyapısının nasıl oluşturulacağı ve tüm satış noktalarında hangi yöntemle zorunlu hale getirileceği henüz kesinleşmedi. Başka bir kişiye ait QR kodunun kullanılmasını önlemek amacıyla kısa süre geçerli ve tek kullanımlık kodlar oluşturulması, ayrıca kimlikteki fotoğraf ile ürünü satın alan kişinin karşılaştırılması gibi uygulamalar da değerlendiriliyor.

Nisan ayında gündeme gelen taslakta 2040 hedefi yer almıştı

Nisan ayında gündeme gelen 41 maddelik taslakta, 2040 yılından itibaren sigara, elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve bütün nikotin cihazlarının üretiminin, satışının ve kullanımının yasaklanması hedefi bulunuyordu. Ancak söz konusu hükümler yürürlüğe girmiş bir kanunun değil, taslak çalışmasının içeriğini oluşturuyordu.

Taslakta restoran, kafe ve pastanelerin toplam kullanım alanlarının en fazla yüzde 10'unu sigara içilen bölümlere ayırabilmesi öngörülüyordu. Bu alanlarda yiyecek ve içecek sunulmasına izin verilmemesi de planlanan hükümler arasındaydı. Ayrıca nakit ödeme yerine kredi kartı ve kimlik üzerinden yaş doğrulamasına dayalı satış sistemlerinin kullanılması gündeme gelmişti.

Aynı taslak çalışmasında yasaklı bölgelerde sigara kullanan kişilere 5 bin TL, kurallara aykırı hareket eden işletmelere ise 50 bin TL'den başlayan idari para cezaları uygulanması ve ihlallerin tekrarlanması halinde kademeli kapatma yaptırımlarına başvurulması öngörülüyordu. Reşit olmayanlara tütün ürünü satanlar için bir yıla kadar hapis cezası, yasak sonrasında ticari faaliyetlerini sürdürenlere ise 1 milyon TL ile 5 milyon TL arasında yaptırım seçenekleri yer alıyordu.

Belirtilen cezalar yalnızca taslakta yer alan yaptırımları ifade ediyor. Hazırlıkları süren yeni düzenleme kapsamında uygulanacak cezalara ilişkin henüz kesinleşmiş bir açıklama yapılmadı.

Takviye edici gıdalar için ortak denetim mekanizması kurulacak

Kanun paketinde takviye edici gıdalara yönelik denetimlerin güçlendirilmesi de bulunuyor. Bu doğrultuda Tarım ve Orman, Sağlık ve Sanayi bakanlıkları ile Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) katılımıyla ortak bir denetim yapısının oluşturulması planlanıyor.

Çalışmayla kaçak yollarla piyasaya sürülen, insan sağlığı açısından risk taşıyan ve kayıt dışı tesislerde üretilen takviye edici gıdaların önüne geçilmesi amaçlanıyor.