Pygmalion Etkisi: Başkalarının beklentileri başarı seviyenizi nasıl belirliyor?

1960'lı yıllarda psikologlar bir ilkokulda öğrenciler üzerinde dikkat çeken bir deney gerçekleştirdi. Uzmanlar öğrencilere zeka testi uygulanacağını duyurdu; ancak testin asıl amacı tamamen farklıydı. Testin ardından öğretmenlere, sınıftan rastgele seçilen bazı öğrencilerin "akademik olarak patlama yapmaya çok yakın dahi çocuklar" olduğu söylendi. Oysa bu bilginin hiçbir gerçek temeli yoktu.

Bir yıl sonra aynı öğrenciler tekrar test edildiğinde, o "özel" olarak etiketlenen çocukların notlarının ve zeka puanlarının diğer öğrencilere kıyasla devasa bir sıçrama yaptığı görüldü.

Peki bu çocuklar gerçekten dahi miydi? Cevap net: Hayır. Onları dönüştüren tek şey, öğretmenlerin onlara karşı beslediği gizli beklentiydi.

BEKLENTİNİN DAVRANIŞLARI ŞEKİLLENDİRME GÜÇLÜ MEKANİZMASI

Pygmalion Etkisi belirli bir mekanizmayla çalışır. Bir kişi sizin hakkınızda yüksek bir beklentiye sahip olduğunda, size karşı olan davranışları kökten değişir. Örnek vermek gerekirse:

• Size karşı olan tavrı, beden dili ve ses tonu tamamen farklılaşır.
• Sizi daha çok dinler, fikirlerinize daha fazla alan tanır.
• Hata yaptığınızda daha fazla tolerans gösterir.
• Size daha fazla sorumluluk ve gelişim fırsatı sunar.

Buna karşılık, bir insan sizin hakkınızda "Zaten tembel, başaramaz" gibi bir önyargıya sahipse, bu bakış açısı zamanla somut davranışlara dönüşür:

• Size daha az fırsat verir.
• En ufak hatanızda yargılayıcı bir tepki gösterir.
• Gelişim alanınızı bilerek veya bilmeden sınırlar.

Bir süre sonra birey, çevresinden gördüğü bu tutumu içselleştirerek kendi potansiyelini o dar alana hapsetmeye başlar. Bu noktada başkalarının inançları, görünmez bir yazar gibi hayatımızın senaryosunu yazmaya başlar. Yani çevremizdeki insanların bize dair beslediği beklentiler, görünmez birer senaryo gibi potansiyelimizi sınırlandırabildiği gibi zirveye de taşıyabilir.