Yeni araç sahiplerini bekleyen zorunlu 'dikkat' dönemi: Servisler bile kapatamayacak

Avrupa Birliği, sürücülerin dikkatini takip eden güvenlik sistemleriyle ilgili yeni bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Buna göre Avrupa pazarında satışa sunulacak yeni otomobillerde Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağıtma Uyarısı (ADWD) sisteminin bulunması zorunlu hale geldi. Sürücülerin rahatsız edici bulduğu sesli uyarılar ise artık kalıcı olarak devre dışı bırakılamayacak.

7 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olan düzenleme, yalnızca bu tarihten sonra Avrupa pazarında satışa sunulan yeni araçları kapsıyor. Dolayısıyla mevcut araç sahiplerinin otomobillerine sonradan kamera veya başka bir sensör taktırması gerekmiyor. Düzenleme geriye dönük uygulanmayacak.

Sürücüler sistemi her çalıştırmada yeniden açmak zorunda kalacak

Avrupa Komisyonu'nun 2023/2590 sayılı düzenlemesi kapsamında otomobil üreticileri, ADWD sisteminin normal menü ayarlarından kalıcı olarak kapatılmasına izin veremeyecek. Sistemin servis müdahalesiyle tamamen devre dışı bırakılması da mümkün olmayacak.

Sürücülerin en çok tepki gösterebileceği nokta ise sistemin çalışma şekli. Yolculuk sırasında sesli uyarıları geçici olarak kapatmak mümkün olsa da motor durdurulup yeniden çalıştırıldığında sistem otomatik olarak devreye girecek. Böylece sürücüler, her yolculukta aynı elektronik denetimle karşılaşacak.

Araç içindeki kamera sürücünün göz hareketlerini takip edecek

Sistemin çalışma yöntemi otomobilin modeline göre değişebiliyor. Bazı araçlarda kabin içine yerleştirilen kameralar, bazılarında ise kızılötesi sensörler kullanılıyor. Bu donanımlar sürücünün baş pozisyonunu ve bakış yönünü takip ederek dikkat dağınıklığını tespit etmeye çalışıyor.

Araç 50 km/s hızın üzerindeyken sürücünün gözlerini 3,5 saniyeden uzun süre yoldan ayırması durumunda sistem sesli uyarı veriyor. Bu nedenle hareket halindeyken multimedya ekranına uzun süre bakmak veya klima ayarlarıyla uğraşmak rahatsız edici alarmlara neden olabiliyor.

Öte yandan yetkililer, dikiz aynasına kısa süreli bakışların sistem tarafından tehlikeli bir dikkat dağınıklığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Düzenlemenin temel amacı sürücüleri cezalandırmak değil, olası kazaların önüne geçmek. Yetkililerin açıklamasına göre sistemin topladığı sürüş verileri, polisle paylaşılmak üzere tasarlanmıyor.

Araçlardaki elektronik denetim giderek yaygınlaşıyor

Araç içi ekranların ve elektronik sistemlerin artması, sürücülerin dikkatinin dağılması riskini de beraberinde getiriyor. Yapılan bir araştırmaya göre, sürücülerin ekranda istedikleri bir işlevi bulmaya çalışması ortalama üç saniye boyunca gözlerini yoldan ayırmalarına neden oluyor.

Saatte 130 kilometre hızla ilerleyen bir araçta bu süre, sürücünün 100 metreden fazla mesafeyi önünü görmeden katetmesi anlamına geliyor.

Sürücü güvenliğini artırmaya yönelik düzenlemeler yalnızca Avrupa ile sınırlı değil. Euro NCAP, 2026'dan itibaren temel işlevleri menülerde gizleyen otomobillerin güvenlik değerlendirmelerinde daha düşük puan almasını öngörüyor. Çin'de de sürüş sırasında büyük ekranların ve sesli komutların kullanımına yönelik daha sıkı kısıtlamalar gündemde.

Tüm bu gelişmeler, otomobillerde sürücü davranışlarını takip eden elektronik güvenlik sistemlerinin önümüzdeki dönemde daha yaygın hale geleceğine işaret ediyor.