160 Yıl Önce Bir Kavanoz Güve Kaçtı, ABD Ormanları Felakete Sürüklendi

ABD'nin kuzeydoğusundaki ormanlar, yaklaşık 160 yıl önce yaşanan tek bir yanlış kararın sonuçlarıyla hâlâ boğuşuyor. 1860'lı yılların ortalarında Fransız astronom Etienne Leopold Trouvelot, ipek üretimi amacıyla ülkeye getirdiği süngerimsi güvelerin kaçmasıyla başlayan süreç, milyonlarca dönümlük ormanlık alanda devasa bir ekolojik yıkıma yol açtı.

İpek Hayaliyle Başlayan Süreç

Trouvelot, Amerikan İç Savaş'ı nedeniyle aksayan pamuk tedariki ve hastalıklar nedeniyle hızla azalan ipek böceği popülasyonuna bir alternatif bulmak için Avrupa'dan süngerimsi güve yumurtaları getirdi. Bu yumurtalar, Massachusetts eyaletindeki Medford kentinde bulunan evinin bahçesinde yetiştirilmeye başlandı.

Ahşap bir kavanozda tutulan yumurtaların çevreye yayıldığı iddia edildi. 1869 civarında, pencereden düşen bir kavanoz ya da rüzgarın sürüklediği koruyucu ağ nedeniyle 1 milyondan fazla larvadan bir kısmı serbest kaldı. Trouvelot, çevrede yaşayanları uyardı ancak bu küçük tür, o dönem zararlı olarak kabul edilmedi.

On Yılda Kontrolden Çıkan İstila

Kaçışın ardından geçen yalnızca on yılda popülasyonu katlanarak artan böcekler, 1889 yılına gelindiğinde Medford merkezli 360 mil karelik (900 km²) bir alandaki tüm ağaçları yapraksız bıraktı. Kendi doğal habitatında avcılarıyla dengeli bir yaşam süren bu tür, Kuzey Amerika'da doğal düşmanlarının olmaması ve iklim koşullarının uygunluğu sayesinde hızla yayılmaya başladı.

52 Bin Kilometrekarelik Tahribat

Yıllar içinde büyüyen istila süreci 1981'de zirveye ulaştı. Maine'den Maryland'a kadar uzanan 52.200 km²'lik ormanlık alan tamamen kuruyarak kullanılamaz hâle geldi. Bu süreçten en ağır etkilenen bölgelerden biri Connecticut oldu; buradaki ormanların %80'i tahrip edildi. Üst üste gelen bu tahribat, Kanada'nın su çamı popülasyonunun neredeyse tamamını yok etti.

Ekolojik yıkımın yanında insan sağlığı da olumsuz etkilendi. Larva kıllarıyla temas eden kişilerde ciddi cilt döküntüleri kaydedildi. Bazı bölgelerde hava kalitesinde de olumsuz değişimler gözlendi.

Mücadelede Son Durum

Günümüzde süngerimsi güve türü 20'den fazla ABD eyaletine yayılmış durumda ve yılda yaklaşık 868 milyon dolarlık ekonomik zarara yol açıyor.

Uzmanların mücadelede güvendiği en önemli araç, Entomophaga maimaiga adlı mantar türü. Bu mantar, kasıtlı olarak bölgeye getirildi ve özellikle nemli hava koşullarında aktifleşerek güve larvalarını etkili bir biçimde öldürüyor.

• 2020 yılında zarar gören alan miktarı 156 bin akreye ulaşmıştı
• Yoğun yağışların etkisiyle 2021'de bu rakam 45 bin akreye geriledi
• Mantar tabanlı bu biyolojik mücadele yönteminin, uzun vadede popülasyonu kontrol altında tutması bekleniyor

Çevre bilimciler, türün daha fazla alana yayılmaması için karantina bölgelerinden çıkan araçların düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiğini vurguluyor. 160 yıl önce bir kavanozdan kaçan bu küçük türün bıraktığı iz, ekosistemlerin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.