Antarktika'da Buzul Altından Fışkıran Su Kan Kırmızısına Dönüyor

Doğu Antarktika'daki Taylor Buzulu ön cephesinde yüzeye çıkan tuzlu su akıntısının dinamikleri ile biyolojik yapısı, yayımlanan yeni bir araştırma kapsamında ayrıntılı biçimde incelendi. Akıntı, açık havayla temas ettiği anda gözle görülür bir biçimde kırmızıya dönüyor.

Kırmızı akıntı olgusu ilk kez 1911 yılında Avustralyalı jeolog Griffith Taylor tarafından gözlemlenmişti. Dönemin bilim insanları renk değişimini kırmızı alglerin varlığına bağlıyordu. Ancak yapılan yeni çalışmalar bu tahminin tamamen farklı bir mekanizma sonucu ortaya çıktığını ortaya koydu.

Buzul Altındaki Tahliye Süreci Tam Olarak Kayda Alındı

Louisiana Eyalet Üniversitesi'nden Peter T. Doran'ın liderliğinde yürütülen ve Antarctic Science dergisinde yayımlanan çalışmada, buzul altındaki tuzlu suyun tahliye süreci ilk kez tam ve eksiksiz bir döngü halinde belgelendi.

Yaklaşık bir aylık süreye yayılan periyodik tuzlu su çıkışları sırasında bilim insanları şu önemli ölçümleri elde etti:

• Buzul yüzeyinde yaklaşık 15 milimetrelik düşey çökme meydana geldi
• Buz kütlesinin akış hızında yaklaşık %10 oranında yavaşlama kaydedildi
• Otomatik gözlem kameraları, 19 Eylül itibarıyla taze kırmızı akıntının başladığını tespit etti
• Bonney Gölü derinliklerindeki termistör sensörleri, akıntıyla eş zamanlı bir soğukluk anomalisi kaydetti

Araştırmacılar, suyun buzul altındaki çatlak ve cep şebekesinde yüksek basınç altında tutulduğunu; deşarj anında azalan basıncın buzul yüzeyinde çökmeye ve ilerleme hızında düşüşe yol açtığını belirtiyor. Ortam sıcaklığı eksi 20 dereceye kadar düşmesine rağmen suyun donmamasının nedeni ise taşıdığı yoğun tuz konsantrasyonunun donma noktasını sıfırın çok altına çekmesi.

Kırmızı Rengin Kimyasal Sırrı Ortaya Çıktı

Rengin kaynağına dair bulgular, Frontiers in Astronomy and Space Sciences dergisinde yayımlanan analizlerle netleşti. Akıntının renginin klasik demir minerallerinden değil; silisyum, kalsiyum, alüminyum ve sodyum ile birleşmiş nanometre boyutundaki demir kürelerinden kaynaklandığı saptandı.

Su, buzul altında oksijensiz bir ortamda ilerlerken renksiz kalmayı sürdürüyor. Yüzeye ulaşıp atmosferik oksijenle temas ettiğinde ise demir oksit ve hidroksit bileşikleri oluşuyor. Bu kimyasal reaksiyon, suyun açık havada paslanmaya benzer bir süreçle kırmızıya dönüşmesine yol açıyor.

Yapılan jeolojik değerlendirmelere göre söz konusu su kaynağının en az 1,5 ila 2 milyon yıl önce buzulun ilerlemesiyle izole edilmiş antik deniz suyu olduğu belirlendi. Yani yüzeyde görülen bu çarpıcı kızıl akıntı, milyonlarca yıldır buzulun altında bekleyen kadim bir sığlığın birikimini dışarı taşıyor.