Bahçesine diktiği ağaç 50 yıl sonra adanın yüzde 70'ini istila etti

Fransız Polinezyası'na bağlı Tahiti adasında, 1937 yılında botanikçi Harrison Willard Smith tarafından süs bitkisi olarak dikilen Miconia calvescens, yarım asır sonra adanın başına büyük bir ekolojik felaket getirdi. Başlangıçta Papeari'deki özel bir bahçeye dikilen bu bitki, bugün 70 bin hektardan fazla ormanlık alanı istila etmiş durumda ve hâlâ yayılmaya devam ediyor.

İSTİLACI TÜR YAYILMAYA DEVAM EDİYOR

Anavatanı Orta ve Güney Amerika olan mikonia, olağanüstü bir uyum yeteneği sergiliyor. Gölgede bile yüzde 90 çimlenme oranına ulaşabilen bitki, yılda 1,5 metreye varan büyüme hızıyla hızla alan kaplıyor.

İlk 50 yıl boyunca hiçbir tehdit oluşturmaz görülen türün gerçek boyutu, 1982-1983 yıllarındaki kasırgaların ardından ortaya çıktı. Kasırgalar adadaki orman örtüsünde büyük boşluklar oluşturdu ve mikonia bu alanlara hızla yayılarak kendini gösterdi.

Deniz seviyesinden 1.400 metre yükseklikteki bulut ormanlarına kadar tırmanabilen ağaç, devasa yapraklarıyla güneş ışığını engelliyor ve altındaki bitki örtüsünü tamamen yok ediyor. Bu durum, yalnızca Tahiti'de yetişen 40 ila 70 endemik bitki türünü doğrudan yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor.

• Anavatanı: Orta ve Güney Amerika
• Gölgede çimlenme oranı: Yüzde 90
• Yıllık büyüme hızı: 1,5 metre
• İstila ettiği alan: 70 bin hektardan fazla
• Tehdit altındaki endemik tür sayısı: 40 ila 70
• Yayılım gösterdiği diğer adalar: Moorea ve Raiatea

MANTARLA BİYOLOJİK MÜCADELE BAŞLATILDI

Uzmanlar, mekanik temizlik ve kesme gibi geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığını görünce farklı bir yol izledi. 2000 yılında, Miconia calvescens yapraklarına ciddi zarar veren Colletotrichum gloeosporioides f. sp. miconiae adlı mantar türü adaya getirilerek biyolojik mücadele başlatıldı.

Bu yöntem, bitkilerin yaprak kaybı yaşayarak yayılma hızının yavaşlamasını sağladı ancak istilayı tamamen durduramadı. Mikonia hâlâ adanın ekosistemi için ciddi bir tehdit olmayı sürdürüyor.

HAWAII VE AVUSTRALYA DA ETKİLENDİ

Tahiti ile sınırlı kalmayan bu ekolojik sorun, Hawaii ve Avustralya'da da benzer yayılma modelleriyle kayda geçti. Fransız Biyoçeşitlilik Ofisi, Miconia calvescens'i yüksek riskli istilacı türler kategorisinde yakından izliyor ve kontrol altına alma çalışmalarını sürdürüyor. Ancak onlarca yıldır süren mücadele, tek bir bahçeye dikilen sıradan bir süs bitkisinin ekosistemleri nasıl alt üst edebileceğinin en çarpıcı örneklerinden biri olarak tarihe geçiyor.