Binlerce yıldır susmayan dev şelaleyi bir gecede kuruttular

ABD'nin mühendislik birlikleri, çökme tehlikesi altındaki Niagara Şelalesi'nin Amerikan kolundaki su akışını 28 bin tonluk devasa bir kaya setiyle tamamen durdurdu. Binlerce yıldır aralıksız akan bu eşsiz doğal yapı, operasyon sonucunda kupkuru bir vadiye dönüşerek insan kontrolüne alındı.

Kopan kayalar tehdit oluşturuyordu

Şelalenin ABD tarafında zamanla büyük kaya kopmaları meydana gelmeye başlamış ve bu durum doğal yapıyı ciddi anlamda tehdit etmişti. Yüzyıllar boyunca şelale tabanında biriken devasa kaya yığınları, suyun serbest düşüşünü engelleyerek doğal akış hattını tıkamıştı. Yetkililer, suyun altındaki kaya tabakasının daha fazla çökmesini önlemek ve taban yapısını doğrudan inceleyebilmek için akışı kesme kararı aldı.

28 bin tonluk set nasıl inşa edildi?

Şelalenin üst havzasında yer alan Goat Adası ile nehir kıyısı arasına 28 bin ton ağırlığında kaya ve toprak yığılarak geçici bir bent inşa edildi. Yüzlerce kamyonun aralıksız döküm yaptığı operasyon sonucunda nehrin Amerikan koluna giden tüm su geçişi engellendi ve debi Kanada tarafındaki şelale yönüne yönlendirildi. Birkaç gün içinde su tamamen çekildi ve binlerce yıldır çağlayan suyun yerini 50 metrelik dik ve çıplak bir kaya duvarı aldı.

Kuruyan tabanda çarpıcı bulgular

Suyun çekilmesiyle birlikte şelale tabanı ve nehir yatağı tarihte ilk kez çıplak gözle incelenebilir hale geldi. Mühendisler ve yer bilimciler, yüzlerce yıldır su altında kalan kaygan zeminde yürüyerek kırılgan kireçtaşı ve şist katmanlarını haritalandırdı. Saha taramalarında şu bulgulara rastlandı:

• Tonlarca ağırlığında kaya molozları
• Geçmiş yıllarda şelaleye düşen veya akıntıya kapılan kişilere ait kemik kalıntıları
• Çok sayıda tarihi nesne

Devasa kayalar çelik cıvatalarla sabitlendi

Şelalenin dik yüzeyindeki yapısal çatlakları tespit eden ekipler, kayaların kopmasını önlemek için kütleye derin delikler açarak devasa çelik ankraj cıvataları yerleştirdi. Yüzeydeki yarıklar yüksek basınçlı harç enjeksiyonuyla doldurulurken, kayaların içindeki su basıncını tahliye edecek drenaj kanalları da açıldı.

Yaklaşık beş ay süren zemin sabitleme çalışmalarının tamamlanmasının ardından 1969 yılının Kasım ayında geçici bent kontrollü patlamalarla yıkıldı ve nehir suyu yeniden orijinal yatağına bırakıldı. Bu olağanüstü mühendislik operasyonu, doğanın gücü karşısında insanın ne kadar ileri gidebildiğinin dikkat çekici bir örneği olarak tarihe geçti.