Bir Zamanlar İnsanlarla Doluydu: Dünyanın Dört Bir Yanından 10 Terk Edilmiş Yaşam Alanı

Evlerin, sokakların ve ortak yaşam alanlarının bir zamanlar insanlarla dolup taştığı yerleşimler, bugünkü sessiz görüntüleriyle geçmişi hatırlatmaya devam ediyor. Peki, dünyanın farklı bölgelerindeki bu yerler hangi öyküleri barındırıyor ve insanlar neden yaşadıkları alanları geride bırakmak zorunda kaldı?

1. PRIPTYAT, UKRAYNA

Ukrayna'da yer alan Pripyat, 1986 yılındaki Çernobil nükleer kazasının ardından boşaltılan bir şehir olarak biliniyor. Nükleer santralde çalışan personelin aileleriyle birlikte yaşaması için kurulan şehirde, kaza öncesinde yaklaşık 50 bin kişi bulunuyordu. Radyasyon tehlikesi nedeniyle sakinler başka bölgelere taşındı. Apartmanlar, okullar, çocuk parkları ve eğlence alanları geride kaldı. Şehrin simgelerinden biri olan dönme dolap da geçmişten kalan yapılar arasında yer alıyor. Pripyat bugün, nükleer kazaların insanlar ve yerleşim alanları üzerindeki etkilerini gösteren en çarpıcı örneklerden biri olarak anılıyor.

2. KOLMANSKOP, NAMİBYA

Afrika'nın güneyinde bulunan Kolmanskop, 1908 yılında bölgede elmas bulunmasının ardından gelişmeye başladı. Madencilik faaliyetleri sayesinde kısa sürede büyüyen kasabada evler, okul ve hastane inşa edildi. Ancak çevredeki elmas kaynaklarının önemini kaybetmesi ve daha verimli maden alanlarının bulunması, nüfusun azalmasına yol açtı. 1956 yılında tamamen boşalan kasabada, aradan geçen yıllarda çöl kumları evlerin içine kadar ilerledi. Bir zamanlar insanların yaşadığı odalar kumlarla dolarken eski yapılar çölün ortasında farklı bir görünüme büründü.

3. HASHIMA ADASI, JAPONYA

Nagazaki kenti açıklarındaki Hashima Adası, kömür madenciliği sayesinde gelişen bir yerleşimdi. Madenciler ve aileleri için çok katlı konutlar, okullar ve hastane inşa edildi. Enerji üretiminde yaşanan değişimler ve kömür madenciliğinin gerilemesi adanın önemini azalttı. Madenin 1974 yılında kapanmasının ardından ada boşaltıldı. Bugün terk edilmiş binaları, yüksek duvarları ve dar sokaklarıyla dikkat çeken ada, geçmişteki madencilik yaşamının izlerini taşıyor.

4. CRACO, İTALYA

İtalya'nın güneyindeki Craco, taş evleri, dar sokakları ve yüksek bir tepe üzerindeki konumuyla tanınıyor. Yüzyıllara uzanan geçmişiyle uzun yıllar önemli bir yerleşim oldu. Ancak heyelanlar ve zemin hareketleri yaşamı giderek zorlaştırdı. 20. yüzyılda yaşanan gelişmelerin ardından sakinlerin başka bölgelere taşınmasıyla yerleşim büyük ölçüde boşaldı. Tepeler üzerine yayılan taş yapılar, kasabanın geçmişteki görünümünü hâlâ koruyor.

5. KAPALI MARAŞ, KIBRIS

Gazimağusa sınırları içindeki Kapalı Maraş, geçmişte hareketli sahil yaşamıyla tanınıyordu. Turizmin geliştiği dönemde farklı yerlerden gelen çok sayıda ziyaretçiyi ağırlayan önemli bir tatil merkeziydi. 1974 yılında yaşanan çatışmaların ardından bölge büyük ölçüde boşaldı. Sahil boyunca sıralanan konaklama yapıları ve iş yerleri uzun süre kullanılmadan kaldı. Bölgenin bazı kesimleri yıllar sonra yeniden ziyarete açıldı; ancak ziyaret edilebilen alanlar belirli kurallara bağlı bulunuyor.

6. BODIE, ABD

Kaliforniya eyaletindeki Bodie, 19. yüzyılda altın madenciliği sayesinde gelişti. Madenlerde çalışmak isteyen insanların bölgeye gelmesiyle nüfus arttı; çok sayıda ev ve iş yeri kuruldu. Madencilik faaliyetlerinin azalmasıyla ekonomik canlılığın kaybedilmesi, insanların başka bölgelere taşınmasına yol açtı. Günümüzde eski ahşap yapılarıyla maden kasabası yaşamını yansıtan Bodie, tarihi dokusu korunmaya çalışılan yerleşimler arasında yer alıyor.

7. HOUTOUWAN, ÇİN

Çin'in Shengshan Adası'ndaki Houtouwan, geçmişte balıkçılıkla geçimini sağlayan insanların yaşadığı bir köydü. Ekonomik koşulların ve ulaşım olanaklarının değişmesiyle sakinlerin önemli bir bölümü başka yerlere taşındı. Köyün boşalmasının ardından doğa yerleşimin görünümünü tamamen değiştirdi. Evlerin duvarlarını saran sarmaşıklar, yeşilliklerle kaplanan merdivenler ve bitkiler arasında kalan yollar, bölgenin en dikkat çekici özellikleri hâline geldi.

8. ORADOUR-SUR-GLANE, FRANSA

Oradour-sur-Glane, İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan acı olayların izlerini taşıyan tarihi bir köy. Haziran 1944'te yaşanan ağır olayların ardından yerleşim büyük ölçüde harabe hâline geldi. Savaş sonrasında köyün kalıntılarının korunmasına karar verildi; yeni yerleşim başka bir alanda gelişirken eski köy, hayatını kaybedenlerin anılması amacıyla muhafaza edildi. Bugün eski sokaklar ve ev kalıntıları, geçmişte yaşananların izlerini koruyor.

9. KAYAKÖY, TÜRKİYE

Muğla'nın Fethiye ilçesinde bulunan Kayaköy, yamaçlara yayılan taş evleri ve dar sokaklarıyla Türkiye'nin en bilinen tarihi yerleşimlerinden biri. 1923 yılında gerçekleştirilen nüfus mübadelesinin ardından eski sakinlerinin ayrılmasıyla köy büyük ölçüde boşaldı. Bir zamanlar insanların yaşadığı evler, ibadethaneler ve ortak kullanım alanları, köyün geçmişteki yaşamına ilişkin izleri günümüze taşıyor. Taş yapıların yamaçlar boyunca sıralanması, yerleşime kendine özgü bir görünüm kazandırıyor.

10. PYRAMİDEN, SVALBARD

Norveç'e bağlı Svalbard takımadalarındaki Pyramiden, kömür madenciliği amacıyla kurulan eski bir yerleşim. Sert iklim koşullarına rağmen uzun yıllar boyunca madenciler ve aileleri burada yaşadı. Ancak madencilik faaliyetlerinin sona ermesiyle günlük yaşam büyük ölçüde durdu. 1998 yılında madenin kapanmasının ardından sakinlerin ayrılmasıyla Pyramiden, kutup bölgesinin zorlu doğa koşulları arasında terk edilmiş bir yerleşime dönüştü. Yapılar, ekonomik faaliyetlerin ve coğrafi şartların yerleşimlerin geleceğini nasıl etkileyebildiğini gösteriyor.