Hakasya Cumhuriyeti'ndeki Uybat bozkırında 2019 yılında yaşanan keşif, şiddetli yağışların toprağı aşındırmasıyla gerçekleşti. Hayvanlarını otlatan bir çoban, ortaya çıkan demir parçasını buldu ve müzeye teslim etti. Eserin geçmişi, 7 yıl sonra yayımlanan bilimsel bir araştırmayla aydınlatıldı. Uzmanlar, yaklaşık 700 yıllık kalkanın kökenine ve bölgeye nasıl ulaşmış olabileceğine ilişkin dikkat çekici bulgulara ulaştı.
14 DEMİR PLAKADAN YAPILMIŞ
Hakas Devlet Üniversitesi'nden Alexander Poselyanin ile Novosibirsk Devlet Üniversitesi'nden Oleg Mitko tarafından incelenen kalkanın yaklaşık 65 santimetre çapında olduğu belirlendi. Dairesel yapıdaki savaş ekipmanının, perçinlerle birbirine tutturulmuş 14 ayrı demir plakadan üretildiği tespit edildi.
Günümüze ulaşan parçalarının ağırlığı 2,8 kilogram olan kalkanın, ilk üretildiğinde 4 kilogramdan daha ağır olduğu düşünülüyor. Eserin öne çıkan detayları ise şunlar:
- Dış kenarında ince dişli süslemeler bulunuyor
- Merkezinde yaklaşık 20 santimetre çapında bir demir çıkıntı yer alıyor
- İç bölümünde taşıma kayışına ait bağlantı izleri belirlendi
Bu ayrıntılar sayesinde savaşçının kalkanı nasıl kullandığına ve askeri seferler sırasında nasıl taşıdığına ilişkin değerlendirmeler yapıldı.
Ancak uzmanların asıl dikkatini çeken, kalkanın üretim biçimi oldu. Demir plakalarla oluşturulan bu tasarım, Moğol savaşçılarının kullandığı geleneksel savunma ekipmanlarından farklı özellikler taşıyor. Araştırmacılar, kalkanın Orta Doğu'daki bir silah atölyesinde üretilmiş olabileceğini değerlendiriyor.
1293 YILINDAKİ ASKERİ SEFERLE BAĞLANTILI OLABİLİR
Araştırmacılar, kalkanın 1293 yılında Yuan Hanedanı'nın komutanlarından Tutuha'nın Yenisey Kırgızlarına karşı düzenlediği sefer sırasında bölgeye getirilmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Benzer bir kalkanın daha önce Aral Gölü çevresindeki Beştam-Kala yerleşiminde bulunmuş olması da bu görüşü destekliyor.
Kalkanın hangi savaşçıya ait olduğu henüz kesinlik kazanmadı. Uzmanlara göre nadir bulunan bu eser, Moğol döneminde farklı bölgeler arasında kullanılan askeri ekipmanların ve kültürel etkileşimin anlaşılması açısından büyük önem taşıyor.
