Elon Musk'ın Tesla-SpaceX birleşme planının arkasında asıl hedef ne?

SpaceX ve Tesla'nın olası birleşmesi otomotiv ve uzay endüstrisinde büyük yankı uyandırırken, bu hamlenin ardındaki asıl motivasyonun Elon Musk'ın kontrol arzusu olduğu iddia ediliyor. Son dönemde Mars kolonisi ve otonom araçlar gibi uçuk hedeflerle şekillenen dudak uçuklatan maaş paketleri çok konuşulsa da, uzmanlara göre bu birleşme gerçekleşirse Musk'ın bu zorlu hedeflere ulaşmasına gerek kalmayabilir.

Hedefler ikinci planda kalıyor

Geçtiğimiz ay düzenlenen gelir toplantısında her iki şirketin yönetim kurullarının birleşmeyi değerlendirmek üzere özel komiteler kurduğunu açıklayan Musk, bu sayede Tesla'da uzun süredir istediği oy hakkına kavuşabilir.

Üniversitelerden kurumsal yönetim uzmanlarının ve akademisyenlerin yaptığı değerlendirmelere göre, Musk'ın maaş paketlerindeki trilyon dolarlık hedefler ve Mars kolonisi gibi fütüristik vizyonlar, asıl resmin sadece küçük bir parçasını oluşturuyor. Delaware Üniversitesi Kurumsal Yönetim Merkezi Kurucu Direktörü Charles Elson, bu paketlerin asıl amacın yani tam kontrolün üzerini örten bir dikkat dağıtıcı olduğunu öne sürüyor.

SpaceX'teki oy hakkı Tesla için kısa yol sağlıyor

İki şirketin maaş paketleri incelendiğinde farklı yapılar göze çarpıyor. SpaceX planı, Musk'a hisseleri hak etmeden önce peşin olarak oy kullanma yetkisi vererek Tesla'nın kontrolünü ele geçirmesi için pratik bir kestirme yol sunuyor. Bu sayede Musk, herhangi bir finansal veya operasyonel hedefe ulaşmadan SpaceX üzerinde yüzde 85 oranında kontrole sahip olabiliyor.

Tesla tarafında ise durum tam tersi. Geçtiğimiz yıl hissedarlar tarafından onaylanan 1 trilyon dolarlık paket, Musk'ın ancak zorlu operasyonel ve pazar değeri hedeflerine ulaştıkça daha fazla oy kontrolü kazanmasını öngörüyor. Musk henüz bu hedeflerin hiçbirine ulaşamadı ve tamamına ulaşsa bile Tesla'daki oy hakkı sadece yüzde 29 civarında kalacak. Musk daha önce bu konudaki endişesini, büyük bir robot ordusu kurduktan sonra bir gün şirketten atılma korkusuyla dile getirmişti.

Birleşme senaryosunda neler olacak

Analistlerin tahminlerine göre, mevcut şirket büyüklükleriyle SpaceX Tesla'yı devralırsa, Musk yeni oluşumun yüzde 37'sine sahip olacak ancak yüzde 56 oy hakkını elinde tutacak. Bunun nedeni, SpaceX hisselerinin çoğunun standart hissedarlara kıyasla 10 kat daha fazla oy hakkı taşıması. Tesla'da ise böyle ayrıcalıklı bir hisse sınıfı bulunmuyor.

• Birleşme senaryosu: Tesla'nın piyasa değerinin 1,6 trilyon dolardan 2 trilyon dolara çıkması gerekecek
• Musk'ın payı: Bu senaryoda yaklaşık 20 milyar dolarlık hisse ödülü alabilecek
• Yeniden dağılım: Yeni oluşumda hisse payı yüzde 37, oy hakkı ise yüzde 56 olacak

Ancak uzmanlar, Musk'ın sahip olduğu yüksek SpaceX hissesi düşünüldüğünde asıl meselenin 1 milyon kişiyi Mars'a göndermekten veya finansal kazanç elde etmekten çok, kontrolü tamamen eline almak olduğunu vurguluyor.