Su arıtmadan kağıt sanayine, tekstilden toprağın asit dengesine kadar pek çok alanda kullanılan alüminyum sülfat, yani halk arasındaki adıyla şap, 1988 yılında İngiltere'de çevre tarihinin en büyük felaketlerinden birini tetikledi. Cornwall bölgesindeki Camelford kasabasında yaşanan bu olay, dikkatsizlik ve denetimsizliğin toplumsal bir kabusa nasıl dönüştüğünün çarpıcı bir örneği oldu.
Yanlış vana, 20 ton kimyasal içme suyuna karıştı
7 Temmuz 1988'de Lowermoor Su Arıtma Tesisi'ne gelen bir tanker sürücüsü, tesiste kimseyi bulamayınca kendi anahtarıyla yanlış depo vanasını açtı. Son derece hassas dozajlarla kullanılması gereken 20 ton alüminyum sülfat, arıtma tankları yerine doğrudan kasabaya pompalanan temiz içme suyu deposuna aktarıldı.
Suda çözündüğünde asidik özellik kazanan ve normal şartlarda aşamalı olarak süzülmesi gereken devasa miktardaki şap, hiçbir engelle karşılaşmadan binlerce evin musluğundan akmaya başladı.
Yüzlerce kişi hastanelik oldu
Kısa süre içinde kasaba sakinlerinin musluklarından yapışkan, yeşilimsi ve asidik bir su aktı. Kirlenmiş suyu kullanan vatandaşlarda şu belirtiler gözlendi:
- Ağız ve boğazda yanıklar
- Ciltte şiddetli tahriş ve döküntüler
- Saç renginin yeşile dönmesi
Bu şikayetlerin ardından yüzlerce kişi hastanelere başvurmak zorunda kaldı.
"Sirke katıp için" tavsiyesi skandalı
Bölgesel su idaresi South West Water, durumu kriz yönetimiyle çözmek yerine skandal bir açıklama yaptı. Yetkililer önce suyun "zararsız" olduğunu, tadındaki garipliğin geçici bir klorlama işleminden kaynaklandığını iddia etti. Şikayetler artmaya devam edince de vatandaşlara sudaki keskin tadı bastırmak için "içine sirke veya meyve suyu karıştırarak tüketmelerini" tavsiye etti.
Şap birikimi beyin hasarına yol açtı
Olayın üzerindeki sis haftalar sonra kalktı; ancak yüksek dozda şapa maruz kalan kasaba sakinleri için tehlike yıllarca devam etti. İlerleyen yıllarda Camelford sakinlerinde erken yaşta hafıza kaybı, odaklanma güçlüğü ve ciddi nörolojik rahatsızlıklar görüldü. Bilim insanları, biriken alüminyumun beyin hasarına yol açmış olabileceği üzerinde duruyor.
