Su çekildi, geriye zehirli topraklar kaldı: 748 milyon ton atmosfere karışmış

Kazakistan ile Özbekistan arasındaki sınırlarda yer alan ve bir dönem dünyanın en büyük dördüncü gölü olarak anılan Aral Gölü, 1960'lı yıllardan bu yana hızla küçülmeye devam ediyor. Suların çekilmesiyle ortaya çıkan geniş arazilerin yalnızca çölleşme sorunu yaratmakla kalmadığı, aynı zamanda atmosfere büyük ölçekli karbondioksit salınımına neden olduğu ve küresel ısınmayı hızlandırdığı belirlendi.

748 milyon ton karbondioksit atmosfere karıştı

Yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, Aral Gölü'nün kuruyan tabanından 1960 yılından bu yana yaklaşık 748 milyon ton karbondioksitin atmosfere salındığı ortaya çıktı. Bilim insanları, göl tabanında yıllar boyunca biriken organik maddelerin suyun çekilmesiyle doğrudan havayla temas ettiğini belirledi.

Bu organik maddelerin ayrışması sonucunda toprak içinde depolanan karbon, karbondioksit formunda havaya karışmaya başladı. Gölün yaklaşık yüzde 90'ının kuruduğuna dikkat çeken uzmanlar, geriye kalan alanların hâlâ büyük miktarda karbon barındırdığını tespit etti.

Asıl tehlike henüz sona ermedi

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, kuruyan göl tabanından gelecekte de büyük miktarda karbondioksit salınımının sürebilecek olması. Bilim insanlarının hesaplamalarına göre, gölün yeniden suyla kaplanması durumunda yaklaşık 605 milyon ton karbondioksitin atmosfere karışmasının önüne geçilebilir.

Uzmanlar, suyun geri getirilmesinin yalnızca bölgedeki doğal yaşamın yeniden canlanmasına değil, aynı zamanda göl tabanında hapsolmuş karbonun korunmasına da katkı sağlayabileceğini ifade ediyor. Böylece kuruyan topraklardan yayılan sera gazı miktarının azaltılması hedefleniyor.

Gölün yarısını kurtarmak için milyarlarca dolar gerekiyor

Araştırmada, Aral Gölü'nün yeniden canlandırılmasına yönelik olası maliyetler de hesaplandı. Su yönetiminin iyileştirilmesi kapsamında yaklaşık 9,7 milyar dolarlık bir yatırımın yapılması halinde, gölün 1960 yılındaki yüzölçümünün yaklaşık yarısına yeniden ulaşılabileceği öngörülüyor.

Ancak bunun için birtakım kritik adımların atılması gerekiyor:

• Sulama sistemlerinin kapsamlı biçimde geliştirilmesi
• Su kayıplarının en aza indirilmesi
• Bölge ülkeleri arasında etkin bir iş birliği sağlanması

Araştırmacılar, Aral Gölü'nde yaşananların dünyanın farklı bölgelerinde kurumaya başlayan diğer göller açısından da ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını vurguluyor.