Troya'da 160 Yıllık Kazı Tarihinde Bir İlk: 2 Bin 800 Yıllık Kemik Flüt ve 4 Bin 500 Yıllık İdol Başı Bulundu

Çanakkale'deki tarihi Troya kazılarında, 160 yılı aşkın süredir devam eden arkeolojik çalışmalarda bugüne kadar bulunmuş olan ilk müzik aleti gün ışığına çıkarıldı. Kazılarda ayrıca milattan önce 3. bin yıla tarihlenen insan biçimli bir idol başı da bulundu.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kazılarda elde edilen iki yeni keşfe ilişkin detayları paylaştı. Ersoy, Bakanlığın izin ve destekleriyle sürdürülen Geleceğe Miras Projesi kapsamında gerçekleştirilen 2026 yılı kazılarında bulunan eserlerin Troya'nın binlerce yıllık kültür ve sanat tarihine önemli bir katkı sunduğunu belirtti.

Ersoy, buluntulara ilişkin şu bilgileri aktardı: "Arkaik döneme ait kemik flüt, 160 yılı aşkın Troya kazıları tarihinde bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti. Bu keşifle Troya'daki müzik kültürüne ilişkin doğrudan bir arkeolojik kanıta ulaştık. Troya II kent kapısı çevresinde bulunan idol başıyla da erken Tunç Çağı'nın sembolik dünyasını ve Batı Anadolu'daki kültürel etkileşimleri anlamamıza katkı sağlayacak yeni bir eseri günümüze kazandırdık."

Troya'nın Müzik Kültürüne Doğrudan Kanıt

Arkaik dönem yerleşim dolgusunda ortaya çıkarılan yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt, Troya'da bugüne kadar bulunan tek müzik aleti olması bakımından büyük önem taşıyor. Eser, milattan önce yaklaşık 750 ve 480 yılları arasına tarihlenen Arkaik Dönem'e ait. Bu dönem boyunca müzik, dini ritüellerin yanı sıra sosyal ve kamusal yaşamın da temel unsurları arasındaydı.

Buluntunun önemini artıran bir diğer nokta da flüt gövdesine bağlanan kafa kısmının korunmuş olması. Bu sayede eserin yapısı ve işlevi daha ayrıntılı biçimde değerlendirilebiliyor. Ayrıca organik malzemelerden üretilen müzik aletlerinin bugüne kadar ulaşmasının son derece zor olduğu biliniyor.

Dönemin üflemeli çalgıları arasında, farklı uzunluktaki kemik veya kamış boruların bir araya getirilmesiyle oluşan syrinx (panflüt) de yer alıyordu. Üflemeli çalgıların bir bölümü, Dionysos kültü ve bağlantılı ritüellerle ilişkilendiriliyordu.

Erken Tunç Çağı'nın Sembolik Dünyasına Yeni Pencere

Troya II kent kapısı çevresindeki çalışmalarda bulunan insan biçimli idol başı ise yaklaşık milattan önce 2 bin 500 yıllarına tarihleniyor. Erken Tunç Çağı'na ait bu eser, Troya'nın o dönemdeki kültürünü ve Batı Anadolu'nun sembolik dünyasını anlamaya yönelik yeni bir veri sunuyor.

Küçük boyutlu insan biçimli idoller, Batı Anadolu'nun milattan önce 3. bin yıl arkeolojisinin karakteristik buluntuları arasında yer alıyor. Troya'da daha önce de benzer örnekler bulunmuştu. Bölgenin farklı merkezlerinde ele geçirilen bu idoller, üretim ve kullanım geleneklerinin yanı sıra kültürel etkileşimlerin incelenmesi açısından büyük önem taşıyor.

Milattan önce 2500-2300 yıllarına tarihlenen Troya II döneminde kent, Anadolu ile Ege dünyası arasındaki bağlantıların yoğunlaştığı, mimari ve maddi kültür açısından hızla gelişen merkezlerden biriydi. Yeni idol başı, bu dönemin toplumsal ve kültürel yapısının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacak.

Troya'nın Çok Katmanlı Tarihine Yeni Katkı

Troya'nın yerleşim tarihi, milattan önce 3. bin yılın başlarından milattan sonra 13. yüzyıla kadar uzanıyor. Bu süreçte kentte 10 ana yerleşim katmanı tespit edildi. Milattan önce 12. yüzyılın sonlarında yaşanan yıkımların ardından bölgede yazılı kaynakların bulunmadığı yaklaşık 400 yıllık bir sessizlik dönemi yaşandı. Troya, milattan önce 8. yüzyıldan itibaren Homeros destanlarıyla bağlantılı olarak yeniden önemli bir kültürel ve kutsal merkez hâline geldi.

Bu yılki kazılarda bulunan idol başı ve kemik flüt, Troya'nın farklı dönemlerini belgeleyen iki yeni eser olarak kentin çok katmanlı tarihine katkı sunuyor. Bulgular, Troya'nın yalnızca Homeros destanları ve Troya Savaşı ile değil, farklı toplumların inançları, sanatları, yaşam biçimleri ve Anadolu ile Ege dünyası arasındaki ilişkiler üzerinden de araştırılmasına imkân sağlıyor.

Troya Kazısı Nerede Yapılıyor?

Troya kazısı, Çanakkale il merkezinin 30 km güneyinde, Tevfikiye Köyü sınırları içinde yer alan Hisarlık Tepesi'nde yürütülüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın destekleriyle sürdürülen çalışmalarla Troya'nın kültürel mirasının bilimsel yöntemlerle belgelenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.