Amerika Birleşik Devletleri'nin New York eyaletindeki Cornell Üniversitesi Entomoloji Laboratuvarı'nda teknisyen olarak görev yapan Rachel Fordyce, otopark masraflarından kurtulmak için beklenmedik bir adım attı. Aracını kampüs dışında ücretsiz olan bir bölgeye bırakıp her sabah işe yürüyerek gitmeye başladı. Bu rotanın üzerinde, tarihî East Lawn Mezarlığı yer alıyordu.
İşin ilginci, sıradan görünen bir yürüyüş gününde genç kadının elinde arılar dolu bir kavanozla laboratuvara dönmesiyle başladı. Fordyce, yürüyüş yolunda topraktan çıkan arıları fark etti ve durumu hemen üniversitedeki böcek bilimi uzmanlarına haber verdi. Böylece tesadüfi bir park arayışı, önemli bir bilimsel keşfin kapısını araladı.
İlk incelemeler dikkat çekici bir sonuç verdi: canlıların, toprağın altına yuva yapmasıyla bilinen ve nadir görülen Andrena regularis yani regular madenci arısı türü olduğu belirlendi. Araştırmacılar, bölgede "ortaya çıkış tuzakları" olarak adlandırılan özel ağ çadırlar kurarak sistematik bir inceleme başlattı.
Mezarlığın altında yatan tablo şaşırtıcıydı. Yaklaşık 1,5 dönümlük alanda yapılan yoğun ölçümler, bu yerin dünyadaki kayıtlı en büyük ve en eski yer altı arı kolonilerinden birine ev sahipliği yaptığını gösterdi. Metrekare bazlı hesaplamalara göre mezarlık toprağının altında tam 5,5 milyon bireysel arının yaşadığı tespit edildi. Bu rakam, New York'un ünlü Manhattan bölgesi nüfusunun üç katından fazlasına denk geliyor.
Peki arılar neden bu mezarlığı seçti? Araştırmacılar, koloninin 1878'de kurulan mezarlıkta 1900'lü yılların başından bu yana varlığını sürdürdüğünü belirledi. Yüzyıldır burayı yurt edinmelerinin arkasında birkaç kritik neden yatıyor:
- Zararlı kimyasal ve ilaçlama yapılmaması: Mezarlıkta pestisit kullanımı olmadığı için alan arılar için güvenli bir yaşam alanı sunuyor.
- Toprağın kazılmadan sessiz kalması: İnsan müdahalesinin az olması, koloni için ideal bir sığınak ortamı yaratıyor.
- Nadir biyolojik yetenek: Bu tür, kış uykusuna ergin halde yatarak ilkbaharda elma ağaçları çiçek açtığında doğrudan topraktan çıkabiliyor.
- Çiftleşme stratejisi: Nisan ayında topraktan ilk olarak çıkan erkek arılar, dişileri bekleyerek çiftleşme şansını en üst düzeye çıkarıyor.
Böylece günlük bir yürüyüş, hem yer altındaki gizli bir imparatorluğun hem de doğal yaşamın ne kadar sessiz ama büyüleyici olabileceğinin görünür kılınmasına vesile oldu.
