Yapay zeka insan gibi davransa da bilinç sayılmıyor: Teknoloji şirketlerinin yapay zeka abartısına bilimsel fren

Yapay zeka, nörobilim ve zihin felsefesi dünyasında, yapay zeka modellerinin insan zihnini taklit etme kapasitesine ilişkin ezber bozan bir psikoloji araştırması kamuoyuna duyuruldu. Almanya'nın önde gelen bilim kurumlarından Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi araştırmacıları, insansı davranışlar sergileyen yapay zeka sistemlerinin toplum tarafından nasıl algılandığını haritalandırdı. Cognition dergisinde yayımlanan çalışma, 1.100'den fazla katılımcı üzerinde gerçekleştirilen deneysel süreçlere dayanıyor.

1.100 kişiyle deneysel çalışma yürütüldü

Araştırmacılar, katılımcıları iki gruba ayırarak aynı senaryoları test etti. İlk gruba çevrelerindeki seslere tepki veren, duyguları tanıyan ve insan gibi karar alan yapay zeka sistemlerinin tanımları okutuldu. İkinci gruba ise birebir aynı davranışları ve tepkileri sergileyen insan karakterleri sunuldu.

Elde edilen veriler, bir yapay zeka modeli ne kadar yüksek düzeyde tepkisellik ve zeka sergilerse sergilesin, insanların ona "bilinç" atfetme konusunda çizgi çektiğini gösterdi. En gelişmiş ve tepkisel yapay zeka modeli dahi, en pasif insanın gerisinde kalarak "bilinçsiz" olarak nitelendirildi.

"Farkındalık" kabul ediliyor, "bilinç" insana özgü görülüyor

Klinik deneyler, toplumun kelime tercihlerinde çok hassas bir sınır çizdiğini ortaya çıkardı. Katılımcılar yapay zekanın çevresindeki verileri algılamasını "farkındalık" kavramı altında kabul ederken; iş öznel deneyim, duygu ve içsel zihinsel yaşama geldiğinde "bilinç" kavramını yapay zekaya yakıştırmadı.

Çalışmanın başyazarı Dr. Louis Longin, kamusal alanda yapay zekanın insanlaştırılmasına dair büyük bir endişe bulunduğunu ancak toplumun zihinsel ayrımı çok net yaptığını belirtti. Longin, "İnsanlar yapay zekanın çevresini fark ettiğini kabul ediyor ancak konu 'bilinç' olduğunda net bir çizgi çekiyorlar. Birebir aynı davranışı sergilese bile yapay zekayı insandan aşağıda tutuyorlar" ifadelerini kullandı.

Teknoloji devlerinin "yapay zeka abartısına" bilimsel uyarı

Sosyal nörobilim uzmanı Dr. Bahador Bahrami ve Profesör Ophelia Deroy, pazarlama kaygısıyla hareket eden teknoloji şirketlerinin ve medyanın yapay zeka modellerine "niyet, vicdan, tereddüt veya plan" gibi insani vasıflar yükleyerek abartılı bir dil kullandığını vurguladı.

Uzmanlar, toplumun yapay zeka ile insan zihnini aynı teraziye koymadığını belirterek, yapay zekanın topluma tanıtımında kullanılan dilin "bilinç" gibi yanıltıcı kavramlardan arındırılması ve tarafsız tanımlamaların tercih edilmesi gerektiğini bildirdi.