49 derecelik çöl sıcağına karşı 9 metre derine indiler: Klimasız serinlik sağlayan yer altı kasabası

Tunus'un güneyindeki Matmata kasabasında yaşayan halk, aşırı çöl sıcaklarıyla mücadele etmek için yaşam alanlarını toprağın 9 metre derinliğine oyulan devasa çukurların çevresine inşa ediyor. Yüzey sıcaklığının 49 santigrat dereceyi aştığı bölgede uygulanan bu özgün yer altı mimarisi, hiçbir mekanik soğutma sistemi kullanılmadan iç mekanların dışarıdan yaklaşık 15 derece daha serin kalmasını sağlıyor.

Dokuz metre derinlikte kurulan yer altı mimarisi

Yukarıdan bakıldığında ıssız bir çöl arazisi izlenimi veren Matmata yerleşimi, derinliği dokuz metreye ulaşan büyük çukurlardan oluşuyor. Yerleşimciler bu çukurların çeperlerine yaşam odaları oyuyor. Bazı yapıların iki katlı olarak tasarlandığı bölgede, yaşam üniteleri hem dikey hem yatay düzlemde genişletiliyor.

Çölün ortasındaki odalar birbirine nasıl bağlanıyor?

Farklı çukurların tabanında yer alan yaşam alanları, yer altından kazılan tünellerle birbirine bağlanıyor. Kasaba genelindeki ulaşım yollarının bir kısmı doğrudan bu yer altı konutlarının çatılarının üzerinden geçiyor. Çöl zemininde yürüyen bir kişi, yüzeyin altında devam eden yaşamı ve tünel ağlarını fark etmeden ilerleyebiliyor.

Klima olmadan 15 derece serinlik

Toprak kütlesinin sağladığı doğal yalıtım, yaz aylarında 49 santigrat derecenin üzerine çıkan çöl sıcağının iç mekanlara ulaşmasını engelliyor. Yerin metrelerce altına oyulan odalar, elektrikli ya da mekanik bir soğutma sistemi bulunmaksızın dış ortama oranla 15 derece daha düşük bir sıcaklık seviyesini koruyor. Bu termal denge sayesinde sert iklim koşullarına rağmen iç mekanlarda kesintisiz barınma imkânı sağlanıyor.

Çölün zeminine gizlenen bu özgün mimari yapı, Star Wars filmlerinin çekimlerinde set olarak kullanılmasıyla uluslararası alanda tanınmış hale geldi. Çekimlerin ardından dünya çapında ilgi odağı olan kasaba, çöl koşullarında geliştirilen pasif iklimlendirme ve yer altı yerleşim modelinin en belirgin örnekleri arasında gösteriliyor.