Ne doğalgaz ne elektrik: -20 derecede bile evi hamam gibi yapan geleneksel sistem

Kış aylarında kabaran enerji faturaları ve klasik sobaların evi dengeli biçimde ısıtamaması sorunu, yüzyıllardır çözülmüş bir yöntemi yeniden gündeme taşıdı. Kore Yarımadası'nda 10. yüzyılda geliştirilen geleneksel yerden ısıtma sistemi "ondol", teknolojinin giderek karmaşıklaştığı bir dönemde sade ama son derece etkili yapısıyla dikkatleri üzerine çekiyor.

Isıyı tek bir merkezde toplamak yerine doğrudan zemin üzerinden yaşam alanının tamamına yayma prensibine dayanan bu sistem, kış sıcaklıklarının sıfırın altına 21 dereceye kadar gerilediği bölgelerde dahi kesintisiz konfor sağlıyor.

SİSTEMİN ÇALIŞMA PRENSİBİ

Geleneksel Kore mimarisinde tek katlı konutlar, zemindeki nemden korunmak amacıyla yükseltilmiş platformlar üzerine inşa ediliyor. Yapının en alçak noktasında yer alan mutfaktaki ocak, yani agungi, tüm ısıtma ağının kalbi konumunda. Ocakta yakılan odunların sıcak dumanı doğrudan dışarı atılmak yerine, tabanın altındaki özel kanallarda dolaştırılıyor.

Duman, çamurla sıvanmış taş ve tuğla kütleyi ısıttıktan sonra devrenin sonundaki bacadan tahliye ediliyor. Isınan bu mineral kütle, depoladığı ısıyı zemin ve duvarlar üzerinden yavaş, dengeli ve uzun süreli biçimde yayıyor. Bu sayede yalnızca iki saatlik bir yakma işlemi, odanın tüm gece boyunca sıcak kalmasını sağlıyor; depolanan ısı ise zeminleri günlerce ılık tutabiliyor.

Tarihçi Laurent Quisefit'in aktardığına göre dönemin yabancı seyyahları bu sistem karşısında büyük şaşkınlık yaşamış; Kore misafirperverliğinde konuklara sunulan yoğun ısının tarihi kayıtlara dahi geçtiği biliniyor.

KLASİK ISITICILARDAN NASIL AYRIŞIYOR?

Geleneksel soba ve konvektörlerin aksine ondol sistemi havayı kurutmuyor, hava sirkülasyonuna bağlı toz hareketliliğini önemli ölçüde azaltıyor ve binanın uzak noktalarında oluşan soğuk alanları tamamen engelliyor.

Özellikle şu avantajları öne çıkıyor:

• Havayı kurutmaz, doğal nem dengesini korur
• Toz dağılımını azaltır, alerjik rahatsızlıkları hafifletir
• Binanın uzak köşelerinde soğuk nokta oluşumunu önler
• Isı homojen biçimde tüm yapının geneline yayılır

Yaşam alanındaki oturma, yemek yeme ve uyuma alışkanlıklarının doğrudan zemin üzerinde gerçekleşmesi, ısı transferinin en verimli noktadan sağlanmasını mümkün kılıyor. Böylece ısı tek bir odaya hapsolmak yerine tüm yapıya dengeli bir şekilde dağıtılıyor.

GÜNÜMÜZDEKİ UYGULAMALARI VE ENERJİ TASARRUFU

Günümüz Güney Kore'sinde konutların büyük çoğunluğunda ondol prensibine dayanan modern yerden ısıtma sistemleri kullanılıyor. Geleneksel duman kanallarının yerini artık borulardan geçen sıcak su, termostatlar ve elektronik sensörler almış durumda. Kiturami Boiler gibi üreticiler aracılığıyla küresel pazara yayılan bu altyapı, modern mimarideki zemin ısıtma sistemlerinin temelini oluşturuyor.

Öte yandan Fransa gibi ülkelerde yayımlanan veriler, homojen ısı dağılımının enerji tasarrufu üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koyuyor. Isınmanın hane elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 60'ını oluşturduğu bu tip ülkelerde, termostat ayarının konfor kaybı yaşamadan yalnızca 1 derece düşürülmesinin faturalarda yüzde 7'ye varan tasarruf sağladığı görülüyor.

Yani yüzyıllar önce geliştirilen basit bir sistem, bugünün en modern enerji verimliliği stratejilerine bile yol göstermeye devam ediyor.