Tarlasını süren çiftçinin sabanına takılan dev kütlenin sırrı: 60 tonluk göktaşı yerinden kıpırdatılamıyor

Namibya'nın Grootfontein kenti yakınlarındaki Hoba West çiftliğinde 1920 yılında bulunan ve "Hoba" adıyla anılan göktaşı, yeryüzünde tespit edilen en büyük yekpare meteorit ve aynı zamanda en ağır doğal demir parçası olma özelliğini koruyor. Çevresinde herhangi bir krater izi bulunmayan bu 60 tonluk dev kütle, doğal dış etkenler ve insan kaynaklı tahribat nedeniyle zaman içinde kütle kaybına uğruyor.

Çiftçinin sabanına takıldı

Tarihi kayıtlara göre göktaşı, 1920 yılında çiftçi Jacobus Hermanus Brits tarafından tarlanın sürülmesi sırasında tesadüfen keşfedildi. Sabanın sert bir cisme çarpması üzerine alınan numunenin incelenmesi sonucunda kütlenin meteorik demir olduğu anlaşıldı. Yapılan kazılarda ise kütlenin büyük bölümünün toprak altında olduğu belirlendi.

Yaklaşık 2,7 metre boyunda, 2,7 metre genişliğinde ve 0,9 metre kalınlığında olan tabaka biçimindeki bloğun kimyasal yapısı da dikkat çekiyor. Analizlere göre bu dev kütlenin bileşiminde şunlar yer alıyor:

• %84 demir
• %16 nikel
• İz miktarda kobalt

Cisim, bilimsel veri tabanlarında 'IVB' kimyasal grubunda sınıflandırılıyor ve Güneş Sistemi'nin erken dönemlerindeki ayrışmış bir ana gök cisminden koptuğu değerlendiriliyor.

Kraterin olmayışı bilimsel tartışma konusu

Yaklaşık 80 bin yıl önce düştüğü tahmin edilen meteoritin çevresinde herhangi bir krater, kenar yükseltisi veya püskürük katmanı bulunmuyor. Bu durum bilim insanları arasında hâlâ tartışma konusu. Değerlendirmelere göre iki olası senaryo öne çıkıyor:

• Kütlenin geniş ve düz yapısının atmosferde yüksek direnç oluşturarak düşüş hızını yavaşlatmış olması,
• Zamanla oluşan küçük bir kraterin erozyonla tamamen yok olmuş olması.

66 tondan 60 tona indi

Bulunduğu günden itibaren taşınamaması nedeniyle düştüğü noktada bırakılan Hoba Meteoriti, 1955 yılında ulusal anıt ilan edilerek koruma altına alındı. 1920 yılında yapılan ilk ölçümlerde yaklaşık 66 ton olduğu belirtilen kütlenin, günümüzde 60 ton civarına gerilediği kaydedildi.

Kütle kaybının temel nedenleri arasında şunlar gösteriliyor:

• Kazı sonrası hava ile temas eden yüzeylerde oluşan demir hidroksit oksitlenmesi,
• Ziyaretçilerin kütleden parça koparması,
• Bilimsel numune alımları.

Yerel San halkı tarafından "Ghantsiis" (Düşen Yıldız) olarak adlandırılan göktaşı, günümüzde açık hava muhafaza alanında turistlerin ziyaretine açık tutulmaya devam ediyor. Ancak kütle kaybının önüne geçilememesi, dev meteoritin geleceğine dair soru işaretlerini artırıyor.