Akıllı telefonlar günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelirken, bu cihazların kullanıcıları dinleyerek kişiselleştirilmiş reklamlar sunduğu iddiası da sık sık tartışma konusu oluyor. Bir fiyat karşılaştırma platformu tarafından yürütülen bir araştırma, Birleşik Krallık'ta 18-24 yaş arası gençlerin günde ortalama 4 saat 37 dakika akıllı telefon kullandığını ortaya koydu. Kullanım sürelerinin bu kadar artması, dijital gizlilik ve kişisel verilerin güvenliği konusundaki endişeleri de doğal olarak beraberinde getiriyor.
Günlük yaşamda bir ürün hakkında konuşulduktan hemen sonra sosyal medyada o ürüne ait reklamlarla karşılaşılması, "Telefonlarımız bizi dinliyor mu?" sorusunu sıklıkla gündeme getiriyor. Sosyal medya platformlarında bu konuya ilişkin aramaların sayısı 194 bini aşarken, tek bir paylaşımın 250 binin üzerinde görüntülenme alması, endişenin ne kadar yaygın olduğunu gözler önüne seriyor.
Telefonlar gerçekten bizi dinliyor mu?
Konuya ilişkin açıklamalar yapan uzmanlar, durumun sanıldığı gibi işlemediğinin altını çiziyor. Akıllı telefonlar; Siri, Google Assistant ve Alexa gibi sesli asistanları devreye sokabilmek adına "Hey Siri" gibi komutları pasif olarak dinliyor ve kullanıcı taleplerine göre kişiselleştirilmiş öneriler sunuyor. Ancak ortamdaki genel konuşmaların gizlice kaydedilerek reklam verenlerle paylaşıldığına dair somut bir kanıt bulunmuyor.
Instagram Direktörü Adam Mosseri de konuya ilişkin açıklamalarında, uygulamanın kullanıcıları dinlediği yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetti. Mosseri; konuşulan bir konunun akışta reklam olarak görülmesinin tesadüf olabileceğini, geçmişte benzer bir içerikle etkileşime geçilmiş ya da konuyla ilgili arama yapılmış olabileceğini belirtti.
Dinleme değil, gelişmiş veri takibi
Kullanıcıların karşısına çıkan reklamların asıl nedeni, reklamverenlerin geliştirdiği karmaşık veri takip yöntemleri olarak gösteriliyor. Konum verileri, taranan web geçmişi ve izleme pikselleri sayesinde sistemler, kullanıcıların satın almayı düşünebileceği ürünleri yüksek doğrulukla tahmin edebiliyor. Algoritmalar ayrıca kullanıcıları arkadaş çevreleriyle ilişkilendirerek, yakın çevrelerinin arattığı ürünleri diğer kişilerin de önüne çıkarabiliyor.
2019 yılında Northeastern Üniversitesi tarafından yapılan ve Android mağazalarındaki 17 bin uygulamanın incelendiği araştırmada herhangi bir sesli dinleme faaliyetine rastlanmadı. Ancak bazı küçük çaplı uygulamaların, reklam amacıyla olmasa da geliştirme süreçleri için kullanıcı ekran görüntülerini ve videolarını üçüncü taraflarla paylaştığı tespit edildi.
Kişisel verilerinizi korumak için ne yapmalısınız?
Yetkililer, uygulamaların yalnızca kullanıcıların izin verdiği donanımlara (kamera, mikrofon, konum vb.) erişebildiğini hatırlatarak, dijital gizliliği korumak adına önemli tavsiyelerde bulunuyor:
- Tüm hesaplarınız için güçlü ve tahmin edilmesi zor şifreler kullanın.
- E-posta ve önemli dijital hesaplarınızda iki aşamalı doğrulama veya geçiş anahtarlarını etkinleştirin.
- Yeni bir uygulama indirmeden önce talep ettiği izinleri mutlaka kontrol edin ve gereksiz izinleri vermeyin.
- Kişisel verilerinizi yalnızca güvenilirliğinden emin olduğunuz internet siteleriyle paylaşın.
- İnternet ve sosyal medya ortamında hassas verilerinizi paylaşmadan iki kez düşünün.
- Kullandığınız sosyal medya platformlarının gizlilik ve izin ayarlarını düzenli olarak gözden geçirin.
