Türklerin yüzüne bakmadığı bu baharat, bilim dünyasının şifa deposu oldu

Mutfaklarda yaygın olarak kullanılan biberiye (Salvia rosmarinus) bitkisi, beyin sağlığı, hafıza performansı ve nörolojik hastalıklar üzerindeki etkileriyle bilim insanlarının yakından incelediği bir bitki haline geldi. Yapılan güncel araştırmalara göre, biberiyeden elde edilen bileşikler klinik öncesi çalışmalarda dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.

Hafıza ve koku arasındaki bağlantı

Kingston Üniversitesi Eczacılık Pratiği Kıdemli Öğretim Görevlisi Dipa Kamdar'ın aktardığı çalışmalara göre, biberiye kokusuna maruz kalan bireyler hafıza testlerinde belirgin biçimde daha yüksek başarı gösterdi. Bitkide bulunan 1,8-sineol bileşiğinin, öğrenme ve hafızada kritik rol oynayan asetilkolin maddesinin parçalanmasını önlediği tespit edildi.

Ayrıca bitkinin içerdiği antioksidanların, beyin hücrelerini oksidatif strese karşı koruduğu belirtildi.

Alzheimer proteinlerini azaltan yeni bileşik

Biberiyenin en çok incelenen bileşiklerinden biri olan karnosik asitten yola çıkan araştırmacılar, 2025 yılında bu maddenin stabilize edilmiş bir formu olan diAcCA'yı geliştirdi.

Klinik öncesi deneylerde diAcCA bileşiğinin şu etkileri gözlemlendi:

• Hafıza fonksiyonlarında iyileşme
• Sinaps sayısında artış
• Alzheimer hastalığının temel mekanizmaları arasında yer alan beta-amiloid ve tau proteinlerinde azalma

Söz konusu bileşiğin yalnızca beynin iltihaplanmış bölgelerinde aktifleştiği, bu durumun yan etki riskini düşürebileceği ifade ediliyor. diAcCA'nın güvenilirliği ve etkinliği, ilerleyen aşamalarda insanlar üzerinde gerçekleştirilecek klinik testlerle değerlendirilecek. Bileşiğin ayrıca tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve Parkinson gibi iltihap kaynaklı diğer rahatsızlıklarda da potansiyel kullanım alanı bulunuyor.

Avrupa genelinde yayımlanan verilere göre Romanya'da halen 288.000'den fazla kişi demans ile yaşıyor. Bu sayının 2050 yılına kadar 400.000'e ulaşacağı öngörülüyor.

Anksiyete, sindirim ve cilt sağlığına kadar etkileri

Araştırmacılar; adaçayı, lavanta ve biberiyenin kaygı giderici, antiinflamatuar ve nörokoruyucu etkilerine dikkat çekiyor. Yapılan değerlendirmelerde, bu aromatik bitkilerin migren, Parkinson ve bilişsel bozuklukların tedavisinde potansiyel taşıdığı kaydedildi.

Öte yandan biberiyenin geleneksel kullanımda sindirimi rahatlatma, şişkinliği ve iltihabı azaltma özellikleri bulunuyor. İçeriğindeki rozmarinik ve ursolik asit vücut genelinde iltihap karşıtı etki gösterirken, antimikrobiyal nitelikteki biberiye yağının akne ve egzama gibi cilt sorunlarını yatıştırmaya yardımcı olduğu belirtildi.

Kullanım miktarı açısından uyarı

Uzmanlar, biberiyenin gıda maddesi veya çay olarak tüketiminin çoğu birey için güvenli olduğunu; fırın yemekleri, sebzeler ve et ürünlerinde kolaylıkla kullanılabileceğini söylüyor. Ancak birtakım önemli uyarılar da mevcut:

• Yüksek dozda konsantre ekstrakt ve takviyeler risk taşıyabilir
• Bazı ilaçlarla etkileşime girebilir
• Rahim kasılmalarını tetikleme riski nedeniyle hamilelerin yüksek dozdan kaçınması gerekiyor
• Takviye ürün kullanımından önce doktora danışılması tavsiye ediliyor