2026 Nobel Kimya Ödülü, Fransız bilim insanı Henri Kagan ile Japon bilim insanı Kenso Soai'ye verildi.
Stockholm'deki İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülün gerekçesini açıkladı. Buna göre iki bilim insanı, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkileri ve otokatalizi keşfettikleri için ödüle layık görüldü. Akademi, bu keşiflerin ilaç üretiminin temellerini geliştiren kimyagerler için belirleyici olduğunu vurguladı.
Amino asitler gibi bazı moleküller, birbirinin ayna görüntüsü olan iki farklı biçimde bulunabiliyor. Canlı organizmalar ise bu ayna görüntülerinden yalnızca birini içeriyor. Bu tür kimyasal asimetrinin nasıl ortaya çıkabildiği, uzun yıllar boyunca kimyagerler için bir muamma oluşturmuştu. Paris-Sud Üniversitesi'nden Kagan ile Tokyo Bilim Üniversitesi'nden Soai, bu soruya çözüm buldukları için Nobel'e değer bulundu.
Kimyagerlerin en saygın ödülü sayılan Kimya Nobel'inin bu yılki toplam parasal değeri 12 milyon İsveç kronu, yani yaklaşık 1 milyon euro olarak belirlendi.
Ödül miktarı artırıldı
Nobel Vakfı, ödül miktarını kısa süre önce 12 milyon krona yükseltti. Vakfın genel müdürü Hanna Stjärne, ödülün 125'inci yılını kutladıklarını belirterek, bu vesileyle miktarı bir milyon artırmaktan memnuniyet duyduklarını ifade etti.
Ödülleri ilk kez bir kadın açıkladı
Nobel Ödülü'nün 125'inci yılında tarihi bir ilk yaşandı. Vakfın tarihinde Fizik, Kimya ve Ekonomi dallarındaki ödülleri ilk kez bir kadın duyurdu.
Ödülleri açıklayan Belçika doğumlu Ellen Moons, 2026'nın başında İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nin yeni genel sekreteri olarak göreve başladı. Moons, akademinin 1739'daki kuruluşundan bu yana bu görevi üstlenen ilk kadın oldu.
Geçen yıl ödülü üç isim paylaşmıştı
Geçen yıl Kimya Nobel Ödülü, metal-organik çerçeve bileşiklerinin geliştirilmesi nedeniyle üç bilim insanı arasında paylaştırılmıştı:
- Susumu Kitagawa (Japonya)
- Richard Robson (Avustralya)
- Omar Yaghi (ABD)
Nobel Kimya Ödülü tarihçesi
Kimya Nobel Ödülü, 1901'den bu yana toplam 198 farklı araştırmacıya verildi. Bunlardan ikisi ödülü iki kez kazanma başarısını gösterdi. Ödül sahipleri arasında şimdiye kadar sekiz kadın yer aldı. Bu isimler arasında radyoaktif elementler polonyum ve radyumu keşfeden Marie Curie (1911) ile 2020'de gen makası çalışmaları nedeniyle ödüle layık görülen Emmanuelle Charpentier ve Jennifer Daudna bulunuyor.
Sırada Edebiyat, Barış ve Ekonomi ödülleri var
Bu yılki Nobel ödüllerinin açıklanmasına devam ediliyor:
- Edebiyat Ödülü: Perşembe günü açıklanacak
- Barış Ödülü: Cuma günü açıklanacak
- Ekonomi Ödülü: Pazartesi günü açıklanacak
Ödüllerin törenle takdimi, geleneksel olarak Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta yapılacak.
