İsrail Çölü'nde Milyonlarca Balık Yetiştirildi: Sonuç Şaşırtıcı

İsrail, su kıtlığı ve aşırı sıcaklıklarla bilinen Negev Çölü'nde milyonlarca balık yetiştirdi. İlk bakışta imkânsız görünen bu yöntemin ardında, yerin onlarca metre altından çıkarılan sıcak ve tuzlu su bulunuyor. Kurak arazilerde yalnızca balık değil, karides ve ekonomik değeri yüksek kırmızı bir pigment de aynı ortamda üretiliyor.

Çölde Balık Yetiştirmek Nasıl Mümkün Oldu?

Çöl koşullarında balık yetiştiriciliğinin temelleri 1930'lu yıllarda atıldı. Avrupa'dan getirilen sazanlar, başlangıçta Akdeniz kıyısındaki sığ havuzlarda yetiştirildi. Kumlu toprağın suyu hızla emmesi nedeniyle havuzların tabanının özel malzemelerle kaplanması gerekti.

Asıl dönüm noktası, Negev Çölü'nün derinliklerinde büyük yer altı su kaynaklarının bulunmasıyla yaşandı. Binlerce yıldır yer altında bekleyen bu su hem sıcak hem de tuzluydu. İçme suyu olarak kullanılması zor olsa da bazı balık türleri için uygun koşullar sağlıyordu.

Tilapya ve barramundi gibi balıklar, belirli koşullarda tuzlu veya acı suya uyum sağlayabiliyor. Yer altından doğupal olarak sıcak çıkan su da balıkların yetiştirilmesinde gereken ısıtma maliyetini ciddi ölçüde azaltıyor. Böylece denizden uzaktaki çöl arazileri, verimli balık çiftliklerine dönüştürüldü.

Kullanılan Su Boşa Gitmiyor

Çöldeki üretimde sadece yer altı suyunun varlığı değil, suyun döngüsel kullanımı da büyük önem taşıyor. Çiftliklerde su, özel filtrelerden geçirilerek tekrar tekrar kullanılıyor. Balıkların atıkları yararlı bakteriler aracılığıyla işleniyor ve suyun yeniden tanklara dönmesi sağlanıyor.

Sistemin en dikkat çekici yanlarından biri de şu: balık havuzlarından çıkan besin bakımından zengin su, hurma ve zeytin ağaçlarının sulanmasında da kullanılıyor. Aynı sistem hem balık üretimine hem de bitkilerin gelişmesine katkı sağlıyor.

Denizden Uzakta Karides de Üretiliyor

İsrail'in çöldeki üretimi balıklarla sınırlı değil. Ülkenin güneyindeki tesislerde, sıcak ve tuzlu yer altı suyu kullanılarak karides de yetiştiriliyor. Denizden uzakta olmaları, beyaz benek hastalığı gibi enfeksiyonların üretime ulaşma riskini azaltıyor. Ancak karideslerin sağlıklı büyümesi için suyun sıcaklığı, tuzluluğu ve kimyasal özelliklerinin sürekli denetlenmesi gerekiyor.

Çöldeki Asıl Sürpriz: Kırmızı Pigment

Negev Çölü'nde yetiştirilen en çarpıcı ürünlerden biri de astaksantin adlı kırmızı pigment. Kızıldeniz kıyısındaki Eilat yakınlarında, şeffaf tüplerin içinde mikroskobik algler yetiştiriliyor. Yoğun ışık ve besin kısıtlaması gibi kontrollü stres koşullarında bu algler daha fazla astaksantin üretiyor.

Astaksantin, çiftlik somonlarının yemlerinde kullanılan önemli maddelerden biri. Somonların pembe renginin oluşmasında rol oynayan bu pigment, besin takviyeleri gibi farklı ürünlerde de değerlendiriliyor. Doğal astaksantinin üretimi zahmetli olduğu için ekonomik değeri de yüksek olabiliyor.

Bu uygulamalar, ilk bakışta tarıma elverişsiz görünen bir bölgede bile doğru teknolojiyle üretim yapılabileceğini net biçimde gösteriyor. Yer altındaki sıcak su balık yetiştiriciliğinde kullanılırken, balık atıkları bitkiler için besin kaynağına dönüşüyor. Yoğun güneş ışığı ise yüksek değerli pigmentlerin üretimini destekliyor.