Yüz Binlerce Denizcinin Ölümüne İki Gıdanın Eksikliği Neden Oldu

Coğrafi keşifler çağında aylarca açık denizlerde seyreden gemicilerin kitleler halinde hayatını kaybetmesine yol açan korkunç felaketin ardındaki gerçek, tüyler ürpertici bir tablo ortaya koydu. Yüzyıllar boyunca korsan saldırıları, fırtınalar ya da gizemli salgın hastalıklar nedeniyle yaşandığı sanılan toplu ölümlerin, aslında günlük beslenme düzenindeki hayati bir eksiklikten kaynaklandığı tespit edildi. Binlerce denizcinin canına mal olan bu durumun tek sebebinin, sofralarda yer almayan iki temel gıda maddesi olduğu belirlendi.

Aylarca süren zorlu seferlerde denizcilerin beslenme menüsü yalnızca uzun süre bozulmayan tuzlu etler, peksimet ve kısıtlı sudan oluşuyordu. Ancak menüden tamamen çıkarılan hayati gıdalar, mürettebatın bedeninde korkunç tahribatlara yol açtı. Diş etlerinde başlayan kanamalar, aniden açılan eski yaralar ve şiddetli eklem ağrılarıyla baş gösteren rahatsızlık, yüz binlerce denizcinin hayatını kararttı. Dönemin tıbbi yetersizlikleri nedeniyle bir tür "gemi laneti" veya durdurulamaz bir salgın olarak görülen bu durum, tarihin en büyük kitlesel kayıplarından birine dönüştü.

Yapılan incelemeler ve tıp tarihinin ilk klinik araştırmaları sonucunda, mürettebatı adeta biçen bu rahatsızlığın C vitamini eksikliğine bağlı Skorbüt (İskorbüt) hastalığı olduğu tespit edildi. Denizcilerin sırf tüketemedikleri için kitleler halinde can verdiği o iki temel gıdanın ise taze meyve ve taze sebze olduğu açıklandı.

Kaptan James Cook ve İngiliz Kraliyet Donanması'nın gemi ambarlarına uzun süre tazeliğini koruyan limon suyu ile lahana turşusunu zorunlu stok olarak eklemesiyle, denizcilik tarihine damga vuran bu toplu ölümler tamamen engellenmiş oldu.